Zadania badawcze w 2026 roku.

Opis zadania 1.

Celem zadania jest określenie wymogów jakościowych dla mrożonych warzyw i wieloskładnikowych mieszanek pochodzących z upraw ekologicznych, które zapewnią ograniczenie strat, zachowanie wysokiej wartości odżywczej oraz bezpieczeństwa zdrowotnego, a także umożliwią obrót handlowy na regulowanych rynkach. Rolnictwo ekologiczne, eliminujące syntetyczne pestycydy i nawozy oraz promujące żyzność gleby i różnorodność biologiczną, stanowi istotny element strategii UE w zakresie zrównoważonej produkcji i bezpieczeństwa żywnościowego. Jego znaczenie wzrosło wraz z wejściem w życie rozporządzenia (UE) 2018/848, wzmacniającego standardy produkcji i handlu żywnością ekologiczną.

Produkcja i rolnictwo ekologiczne stanowią najbardziej przyjazną dla środowiska metodę wytwarzania żywności. To trend o wymiarze globalnym wpisującym się w założenia strategii na rzecz bioróżnorodności, jak i w strategii „Od pola do stołu” (Farm to Fork). Produkcja ekologiczna ma charakter wielofunkcyjny – pozytywnie oddziałuje na środowisko naturalne i przynosi korzyści rolno-środowiskowe, a także odpowiada na zmieniającą się strukturę popytu i rosnącą świadomość konsumentów. W 2024 r. działalność w sektorze produkcji ekologicznej prowadziło 24 793 producentów ekologicznych na powierzchni użytków rolnych 691 471 ha. Największy udział miały uprawy zbóż, rośliny okopowe i przemysłowe, warzywa, owoce i orzechy. Najczęściej są to warzywa: szpinak, jarmuż, kapusta (włoska, pekińska, głowiasta), sałata, rukiew wodna (rzeżucha), boćwina oraz marchew, buraki ćwikłowe, pietruszka, seler, pasternak, pomidory, papryka, ogórki, cebula, czosnek czy brokuły. W 2024 roku produkcja warzyw ekologicznych wyniosła w Polsce 117 106,02 ton.

Po okresie intensywnego rozwoju produkcji przemysłowej coraz więcej konsumentów poszukuje żywności powstającej w warunkach możliwie najbardziej zbliżonych do naturalnych. Konsumenci postrzegają żywność ekologiczną jako zdrowszą i lepszej jakości alternatywę dla żywności produkowanej konwencjonalnie.

Przetwórstwo warzyw, zwłaszcza w postaci mrożonek, ma szczególne znaczenie w Polsce, gdyż odpowiada na potrzeby konsumentów poszukujących żywności zdrowej, wysokiej jakości i wygodnej w użyciu. Rosnąca popularność produktów roślinnych wynika zarówno z trendu ograniczania spożycia mięsa, jak i ze świadomości proekologicznej. Konsumenci coraz częściej zwracają uwagę na bezpieczeństwo żywności, jej wartości odżywcze i walory sensoryczne, a także na aspekt niemarnowania żywności i wspierania lokalnych producentów.

Badania obejmą zakupione w handlu detalicznym mrożone warzywa i mieszanki warzywne z upraw ekologicznych. Przeprowadzona zostanie ocena dostępności tych produktów, ich jakości ogólnej oraz występujących wad, mogących obniżać ich wartość odżywczą i bezpieczeństwo. Analizy jakościowe zostaną porównane z wynikami uzyskanymi dla warzyw z upraw konwencjonalnych, co pozwoli na określenie optymalnego okresu przechowywania mrożonek oraz przyczyni się do ograniczenia liczby produktów niespełniających wymagań rynkowych. Oczekuje się, że rezultaty badań zwiększą świadomość rolników, małych przedsiębiorców i dystrybutorów w zakresie jakości i trwałości warzyw ekologicznych oraz wzmocnią działania na rzecz przeciwdziałania marnowaniu żywności.

Upowszechnienie wyników – poprzez publikacje, broszury informacyjne, szkolenia oraz aktualizacje internetowe – dostarczy rzetelnych informacji o jakości i walorach zdrowotnych ekologicznych mrożonek, wspierając promocję żywności lokalnej i ekologicznej oraz skracanie łańcuchów dostaw. Realizacja zadania przyczyni się do poprawy konkurencyjności polskiego sektora przetwórstwa warzyw, wzmocni pozycję producentów na rynku oraz wesprze konsumentów w podejmowaniu świadomych decyzji żywieniowych.

Harmonogram realizacji zadania:

• styczeń – marzec 2026 r. – Analiza rynku producentów mrożonych warzyw pochodzących z upraw ekologicznych, w kierunku dostępności w obrocie handlowym. Analiza podawanych na opakowaniach, przez producentów mrożonych warzyw okresów przechowywania, w kontekście przewidzianych normami i odniesienie ich do jakości produktów;
• luty – czerwiec 2026 r. – Ocena parametrów jakościowych mrożonych składników wchodzących w skład mieszanek, pochodzących z upraw w 2025 r., pozyskanych z obrotu handlowego detalicznego: analizy fizykochemiczne, teksturometryczne, ocena potencjału biologicznego warzyw w odniesieniu do ich wartości odżywczej i energetycznej oraz gęstości odżywczej. Analiza sensoryczna obejmująca ocenę wyróżników konsystencji, zapachu, smaku i ogólnej atrakcyjności produktu;
• lipiec – listopad 2026 r. – Ocena parametrów jakościowych mrożonych składników wchodzących w skład mieszanek pochodzących z upraw konwencjonalnych z sezonu 2026 r., pozyskanych z obrotu handlowego detalicznego: analizy fizykochemiczne, teksturometryczne, ocena potencjału biologicznego warzyw w odniesieniu do ich wartości odżywczej i energetycznej oraz gęstości odżywczej oraz oznaczenie ilości środków ochrony roślin, azotanów III i IV oraz metali ciężkich. Analiza sensoryczna, obejmująca ocenę wyróżników konsystencji, zapachu, smaku i ogólnej atrakcyjności produktu;
• listopad – grudzień 2026 r. – Analiza uzyskanych wyników. Przygotowanie sprawozdania, informacji zamieszczonych na stronie internetowej Instytutu.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr Mirosława Tereszczuk-Bronikowska i w IBPRS-PIB – dr inż. Joanna Markowska

Opis zadania 2.

Celem zadania jest przeprowadzenie kompleksowej, naukowo uzasadnionej, oceny ryzyka występowania wybranych nowych, nowo regulowanych lub planowanych do regulacji zanieczyszczeń naturalnych (alkaloidów tropanowych, pirolizydynowych oraz chinolizydynowych) w surowcach rolnych i produktach spożywczych pochodzących z krajowej produkcji, w celu wsparcia realizacji zadań Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa żywności oraz ochrony interesów ekonomicznych polskich producentów.

Zadanie ma na celu dostarczenie administracji publicznej aktualnych danych, dotyczących poziomu narażenia krajowego sektora rolno-spożywczego na skutki wdrażania i zaostrzania regulacji Unii Europejskiej, w szczególności w odniesieniu do Rozporządzenia Komisji (UE) 2023/915 oraz jego kolejnych nowelizacji. Uzyskane wyniki umożliwią ocenę skali potencjalnego ryzyka przekroczeń dopuszczalnych poziomów, identyfikację najbardziej wrażliwych kierunków produkcji (zboża, rośliny zielarskie, łubin spożywczy i paszowy) oraz opracowanie praktycznych zaleceń ograniczających ryzyko ekonomiczne i wizerunkowe dla polskiego rolnictwa.

Realizacja zadania odpowiada na realne zapotrzebowanie sektora rolnego, w szczególności małych i średnich producentów, którzy nie dysponują własnym zapleczem badawczo-rozwojowym pozwalającym na samodzielną ocenę ryzyka regulacyjnego. Wyniki badań stanowić będą podstawę do opracowania materiałów informacyjnych, przewodników dobrych praktyk oraz rekomendacji dla producentów i przetwórców, wspierających ograniczanie obecności alkaloidów na etapie uprawy, zbioru, magazynowania i przetwarzania.

W wymiarze strategicznym zadanie przyczyni się do wzmocnienia bezpieczeństwa zdrowotnego żywności produkowanej w Polsce, ograniczenia strat wynikających z wycofań partii towaru i barier eksportowych, zwiększenia konkurencyjności polskich surowców rolnych na rynku UE i rynkach trzecich, wsparcia MRiRW w procesie podejmowania decyzji dotyczących stanowisk krajowych wobec nowych regulacji unijnych.

Niniejsze zadanie to kontynuacja tematu realizowanego w 2025 roku, polegającego na przeprowadzeniu oceny ryzyka występowania w Polsce nowych, nowo regulowanych lub planowanych do regulacji zanieczyszczeń żywności. Regulacje w zakresie bezpieczeństwa żywności wdrażane przez Komisję Europejską stawiają coraz bardziej restrykcyjne wymagania w odniesieniu do obecności szkodliwych zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych w produktach spożywczych. Podstawowym wspólnotowym aktem prawnym określającym dopuszczalne zawartości substancji szkodliwych jest Rozporządzanie Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności oraz uchylające rozporządzenie (WE) 1881/2006. Na ten moment Rozporządzenie (UE) 2023/915 było już 9-krotnie aktualizowane. Dokumenty i opinie naukowe European Food Safety Authority (EFSA) stanowią jeden z kluczowych naukowych fundamentów do wprowadzania regulacji dotyczących maksymalnych dopuszczalnych zawartości substancji niepożądanych w żywności i paszach, w tym również zanieczyszczeń naturalnych, takich jak alkaloidy chinolizydynowe (QA).

Przekroczenie obowiązujących limitów zawartości zanieczyszczeń w żywności stwarza ryzyko nie tylko dla zdrowia konsumentów, ale także wiąże się ze stratami ekonomicznymi (wynikającymi z wycofywania i utylizacji żywności) i wizerunkowymi dla przedsiębiorstw oraz Polski jako eksportera żywności i surowców rolnych. Z tego powodu konieczne jest przeprowadzenie oceny występowania substancji szkodliwych w produktach spożywczych oraz tworzenie przewodników i wytycznych pozwalających na ograniczenie występowania tych substancji. Jest to szczególnie istotne w przypadku mniejszych producentów, którzy nie dysponują takimi środkami na badania i rozwój jak duże przedsiębiorstwa.

Alkaloidy tropanowe i pirolizydynowe to toksyczne wtórne metabolity wydzielane przez niektóre rośliny w celu ochrony przed zwierzętami-roślinożercami. Problem występowania tych związków w żywności wynika głównie z możliwości zanieczyszczenia surowców rolnych tymi substancjami podczas zbiorów. Z tego powodu w ostatnich latach pojawiły się regulacje określające maksymalne dopuszczalne zawartości tych związków w wybranych produktach spożywczych. Alkaloidy chinolizydynowe (QA) stanowią kolejną grupę toksycznych wtórnych metabolitów roślinnych, naturalnie występujących przede wszystkim w nasionach roślin z rodzaju Lupinus (łubin). Związki te pełnią funkcję obronną wobec szkodników, jednak z punktu widzenia bezpieczeństwa żywności wykazują działanie neurotoksyczne i mogą powodować objawy zatrucia w przypadku spożycia surowców o podwyższonej zawartości alkaloidów, zwłaszcza niewłaściwie odgoryczonych. W odróżnieniu od alkaloidów tropanowych i pirolizydynowych problem ich obecności w żywności wynika nie tyle z zanieczyszczenia krzyżowego surowców, co z naturalnej zawartości w roślinie uprawnej oraz zmienności odmianowej i środowiskowej. Rosnące zainteresowanie wykorzystaniem łubinu jako źródła białka roślinnego w żywności i paszach spowodowało zwiększenie uwagi organów oceny ryzyka oraz potrzebę monitorowania poziomów QA w surowcach i produktach. Opinie naukowe opracowywane na poziomie europejskim stanowią podstawę do rozważania działań zarządczych, w tym ewentualnego ustanawiania poziomów odniesienia lub limitów maksymalnych, mających na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia konsumentów.

W ramach zadania przeprowadzona zostanie ocena ryzyka występowania alkaloidów tropanowych w kukurydzy, prosie, gryce i sorgu oraz alkaloidów tropanowych i pirolizydynowych w suszonych surowcach zielarskich pochodzących od polskich producentów. Planowana jest również ocena zawartości QA w łubinie spożywczym, jak i paszowym, pochodzących z upraw krajowych,a także w produktach spożywczych na bazie łubinu (mąka łubinowa, koncentraty itp.). Wyniki badań posłużą opracowaniu materiałów informacyjnych i przewodników praktycznych, wspierających rolników i przedsiębiorców w ograniczaniu ryzyka wystąpienia zanieczyszczeń.

Realizacja zadania przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa zdrowotnego żywności, poprawy konkurencyjności polskich producentów na rynku krajowym i unijnym oraz wsparcia administracji publicznej w monitorowaniu ryzyka związanego z nowymi regulacjami.

Harmonogram realizacji zadania:

• I kwartał 2026 r. – kolekcjonowanie materiału badawczego, walidacja metody badawczej na badanych matrycach;
• II kwartał 2026 r. – kolekcjonowanie materiału badawczego, walidacja metody badawczej na badanych matrycach, analiza próbek i opracowanie wyników;
• III kwartał 2026 r. – kolekcjonowanie materiału badawczego, analiza próbek i opracowanie wyników;
• IV kwartał 2026 r. – kolekcjonowanie materiału badawczego, analiza próbek, opracowanie wyników, przygotowanie raportu końcowego.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr Mirosława Tereszczuk-Bronikowska i w IBPRS-PIB dr hab. Marcin Bryła prof. IBPRS – PIB

Opis zadania 3.

Celem zadania jest zwiększenie konkurencyjności polskich producentów zbóż na rynku europejskim i światowym, co ma znaczenie strategiczne, ekonomiczne i społeczne. Zapewnienie odpowiedniej jakości przetworów zbożowych wymaga stosowania w przetwórstwie ziarna o wysokiej jakości, określanej indywidualnie przez producentów danego produktu. Jakość technologiczna i zdrowotna ziarna jest ściśle ze sobą powiązana (np. ze względu na infekcję zbóż patogenicznymi grzybami).

Temat jest kontynuacją zadań realizowanych w latach 2021-2025 i obejmuje ocenę wartości technologicznej i zdrowotnej ziarna pszenicy, żyta, kukurydzy, a także nasion roślin oleistych, m.in. rzepaku, pochodzących z towarowej produkcji rolniczej ze zbiorów 2026 r. (współpraca z ODR-ami; uwzględnienie zróżnicowania w zależności od odmiany, rejonu uprawy, formy np. pszenica jara i ozima, żyto populacyjne i mieszańcowe itp.). Jakość ziarna krajowego zostanie porównana do jakości ziarna zbieranego w innych krajach europejskich, m.in.: Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii. Zaplanowano również ocenę wartości technologicznej ziarna pszenicy i żyta po jego kilkumiesięcznym przechowywaniu w magazynach zbożowych, firmach zajmujących się przetwórstwem ziarna, a także u producentów rolnych, którzy posiadają zaplecze magazynowe lub zdecydowali się na budowę silosów na materiały sypkie. Celem będzie analiza jakości technologicznej i zdrowotnej ziarna ze zbiorów 2025 r. po okresie magazynowania (badania realizowane w lutym-czerwcu 2026 r.) i określenie wpływu warunków przechowywania na wytwarzanie mykotoksyn, a tym samym zapewnienie odpowiedniej jakości zdrowotnej i technologicznej ziarna do przetwórstwa na cele konsumpcyjne i paszowe.

Upowszechnianie rezultatów obejmie przygotowanie broszur informacyjnych publikowanych na platformie internetowej i dostępnych dla wszystkich zainteresowanych, przekazywanych również dla praktyki rolniczej. Wiedza zdobyta w ramach zadania będzie wykorzystywana podczas seminarium pożniwnego, spotkań branżowych i szkoleń doradczych, wspierając rolników w doborze odmian, właściwym przechowywaniu surowca i interpretacji parametrów jakościowych w skupie. Wyniki badań dotyczące oceny jakości zdrowotnej ziarna zostaną wykorzystywane przez ARiMR do oceny ryzyka zagrożenia wystąpienia poszczególnych rodzajów substancji skażających w ziarnie zbóż pochodzącym z terenu Polski.

Realizacja zadania wpisuje się w strategie krajowe i unijne, takie jak „Europejski Zielony Ład”, inicjatywa „Od pola do stołu”, Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2030 oraz Strategia Bezpieczeństwa Narodowego RP. Projekt przyczyni się do ograniczenia ryzyka zanieczyszczeń w produkcji rolnej, poprawy konkurencyjności polskiego sektora zbóż i nasion oleistych, a także do zwiększenia zaufania odbiorców krajowych i zagranicznych do jakości polskich surowców rolnych.

Harmonogram realizacji zadania:

• styczeń – kwiecień 2026 r. – ocena wartości technologicznej i zdrowotnej ziarna pszenicy i żyta pozyskanych ze zbiorów 2025 r. po jego kilkumiesięcznym przechowywaniu w magazynach zbożowych, firmach zajmujących się przetwórstwem ziarna, a także u producentów rolnych; przygotowanie publikacji dotyczących jakości ziarna pszenżyta, jęczmienia, owsa i kukurydzy ze zbiorów 2025 r. do upowszechnienia w czasopiśmie branżowym Przegląd Zbożowo-Młynarski. Prezentacja wyników badań podczas konferencji IHAR-PIB;
• maj – czerwiec 2026 r. – kontakt z pracownikami ODR w celu pozyskania próbek ziarna do badań –ziarna pszenicy, żyta, kukurydzy i rzepaku ze zbiorów 2026 roku do oceny wartości technologicznej. Wytypowanie ziarna z różnych regionów kraju do analizy występowania substancji skażających;
• lipiec – sierpień 2026 r. – dostosowanie kalibracji aparatu wykorzystującego technikę bliskiej podczerwieni NIR do ziarna pszenicy, żyta i kukurydzy ze zbiorów 2026 r., na podstawie oceny parametrów jakościowych próbek ziarna każdego rodzaju z różnych regionów kraju za pomocą metod odniesienia wskazanych w Katalogu Polskich Norm;
• sierpień – listopad 2026 r. – sukcesywne przyjmowanie próbek ziarna pszenicy, żyta, kukurydzy, a także nasion rzepaku pobranych w trakcie żniw u rolników przez pracowników ODR i przeprowadzenie ich oceny w IBPRS-PIB: (i) ocena m.in. gęstości ziarna w stanie zsypnym, liczby opadania, zawartości białka, ilości glutenu i wskaźnika sedymentacyjnego Zeleny’ego, parametru oceny alweograficznej „W” dla wszystkich zgromadzonych próbek ziarna pszenicy oraz wybranych ww. wyróżników technologicznych ziarna pozostałych zbóż i nasion roślin oleistych, (ii) analiza zawartości metali ciężkich – ołowiu i kadmu, mykotoksyn, pozostałości pestycydów. Prezentacja wyników badań na konferencji „Żywność XXI wieku” organizowanej przez UR w Krakowie;
• październik – listopad 2026 r. – pozyskanie informacji o jakości ziarna pszenicy zbieranego w innych krajach europejskich w celu porównania z pszenicą uprawianą w Polsce. Przekazanie analizy ryzyka występowania substancji skażających w ziarnie pszenicy do ARiMR;
• listopad – grudzień 2026 r. – analiza uzyskanych wyników, opracowanie sprawozdania i publikacji. Przekazanie wyników do ODR (pakiety informacyjne), KOWR, MRiRW i jednostek branżowych. Opracowanie w języku polskim cyklu broszur dla poszczególnych zbóż. Przygotowanie publikacji do czasopism branżowych a także materiałów do prezentacji na szkoleniach, spotkania branżowych i konferencjach naukowych.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr inż. Magdalena Kosiec i w IBPRS-PIB – dr inż. Anna Szafrańska

Opis zadania 4.

Celem zadania jest opracowanie innowacyjnej, łatwej do wdrożenia w małych zakładach przetwórczych technologii produkcji wyrobów drobiowych o ograniczonej zawartości azotynu sodu, która zapewni ich wysoką jakość, trwałość i bezpieczeństwo zdrowotne. Azotyny, tradycyjnie stosowane w przetwórstwie mięsa, pełnią kluczową rolę w nadawaniu barwy, smaku i zapachu oraz w przedłużaniu trwałości produktów. Jednocześnie ich nadmierne użycie wiąże się z ryzykiem powstawania nitrozoamin o potencjalnym działaniu rakotwórczym. Najnowsze regulacje UE obniżają dopuszczalne poziomy azotynu sodu, co stawia przed małymi producentami istotne wyzwania technologiczne, zwłaszcza w przypadku mięsa drobiowego charakteryzującego się niską zawartością barwników hemowych i dużą podatnością na procesy oksydacyjne.

W ramach zadania przewiduje się wykorzystanie lokalnych, autochtonicznych szczepów bakterii fermentacji mlekowej (LAB), wyizolowanych z naturalnych źródeł, takich jak serwatka czy tradycyjne produkty mięsne, które dzięki aktywności enzymatycznej mogą kształtować pożądane cechy sensoryczne i zwiększać bezpieczeństwo mikrobiologiczne wyrobów. Uzupełnieniem będą naturalne przeciwutleniacze pochodzące z ekstraktów ziół i przypraw, bogatych w bioaktywne polifenole, które ograniczą procesy oksydacji białek i lipidów oraz wspomogą utrzymanie jakości produktów.

Badania obejmą dobór i ocenę właściwości technologicznych wybranych szczepów LAB, wytworzenie pilotażowych serii przetworów drobiowych oraz analizę ich cech sensorycznych, mikrobiologicznych i odżywczych. Opracowana technologia zostanie dostosowana do realiów małych zakładów i gospodarstw przetwarzających mięso w ramach krótkich łańcuchów dostaw.

Rezultatem będzie przygotowanie wytycznych technologicznych oraz rekomendacji praktycznych dla producentów, umożliwiających im dostosowanie się do wymogów prawa unijnego przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej jakości tradycyjnych wyrobów. Rozwiązanie to zwiększy konkurencyjność małych przetwórni, wesprze rozwój regionalnych produktów drobiowych i pozwoli na utrzymanie ich pozycji na rynku krajowym i europejskim.

Realizacja zadania wpisuje się w założenia Europejskiego Zielonego Ładu i strategii „Od pola do stołu”, wspierając bezpieczną, zrównoważoną produkcję żywności oraz rozwój krótkich łańcuchów dostaw.

W ramach realizacji zadania planuje się udział przedstawicieli IBPRS-PIB w międzynarodowym kongresie ICoMST 2026: 72th International Congress of Meat Science and Technology, który odbędzie się w Daejeon w Korei Południowej w dniach 9-14 sierpnia 2026 r. w celu prezentacji wyników uzyskanych badań. ICoMST to najważniejsza międzynarodowa konferencja dotycząca obszarów rolnictwa, prezentacji najnowszych badań związanych z hodowlą zwierząt rzeźnych, pozyskiwaniem mięsa, jego przetwarzaniem oraz aktualnych wyzwań. Organizowana jest raz w roku przez wcześniej wybrany kraj. Planowane jest zgłoszenie na w/w konferencje dwóch doniesień naukowych dotyczących zastosowania bakterii środowiskowych i ich metabolitów w ograniczaniu stosowania azotynów w przetwarzaniu mięsa drobiowego, aspekty związane z kształtowaniem cech jakościowych i trwałości przechowalniczej produktów mięsnych oraz procesami utleniania lipidów, które będą przedstawiane przez dwóch wydelegowanych ekspertów z IBPRS-PIB realizujących zadanie, którzy specjalizują się w tych obszarach badań.

Harmonogram realizacji zadania:

I kwartał 2026 r.

1. Dobór źródła grupy lokalnych bakterii środowiskowych kwasu mlekowego i naturalnych przeciwutleniaczy.

2. Opracowanie receptur i technologii procesu produktów drobiowych ze zmniejszonym dodatkiem azotynu sodu.

3. Przygotowania organizacyjno-techniczne w wybranym zakładzie mięsnym do wstępnych produkcji doświadczalnych wędlin, rozpoczęcie serii doświadczeń.

II kwartał 2026 r.

1. Kontynuacja produkcji doświadczalnych wędlin drobiowych.

2. Przeprowadzenie badań fizykochemicznych (min. kwasowość, skład chemiczny, stabilność barwy, tekstura, profil kwasów tłuszczowych, zmiany oksydacyjne, zawartość resztkowych azotynów i azotanów, mikrobiologicznych (skład jakościowy i liczbowy) i sensorycznych wytworzonych produktów po produkcji i przechowywaniu.

III kwartał 2026 r.

1. Kontynuacja produkcji pilotażowych w zakładzie z oceną skuteczności zaproponowanych rozwiązań technologicznych. Ocena powtarzalności produkcji.

2. Przeprowadzenie badań przechowalniczych z oceną jakości sensorycznej, fizykochemicznej i mikrobiologicznej.

IV kwartał 2026 r.

1. Kontynuacja i zakończenie badań przechowalniczych produktów.

2. Analiza i opracowanie uzyskanych wyników.

3. Przygotowanie raportu wraz z opisem opracowanej technologii dla małego przetwórstwa.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr Paweł Tkaczyk i w IBPRS-PIB – dr inż. Piotr Szymański

Opis zadania 5.

Celem zadania jest opracowanie i standaryzacja metodologii pomiaru śladu węglowego (CF) dla produktów przemysłu napojów fermentowanych, ze szczególnym uwzględnieniem produkcji piwa oraz wina dla kolejnego roku, jako kontynuacja i rozszerzenie zakresu trzyletnich badań branży alkoholowej. Projekt wpisuje się w Strategię „Od pola do stołu” (F2F), Zielony Ład UE (Rozporządzenie 2022/0394) oraz Plan Strategiczny dla WPR, promując gospodarkę o obiegu zamkniętym i redukcję emisji GHG. Standaryzacja metodologii CF zapewni porównywalność wyników, przeciwdziałając greenwashingowi i wspierając znakowanie żywności śladem węglowym zgodnie z planami KE.

W 2025 r. w Instytucie przeprowadzone zostały badania śladu węglowego dla wybranych przykładowych produkcji wina, wysokoprocentowych napojów alkoholowych. W kolejnym roku w ramach prac badawczych planowane są analizy w kolejnych zakładach produkcyjnych. Zakres badań będzie obejmował: opracowanie metodologii CF dla produkcji w polskich gorzelniach, analizę emisji GHG w 3 zakładach, przygotowanie zaleceń w kierunku zmniejszenia emisyjności w produkcji, w celu dostosowania do unijnych standardów raportowania. W rezultacie wspomoże to wdrożenie zrównoważonych praktyk, podniesie konkurencyjność sektora i dostosuje go do regulacji UE. Odbiorcami będą producenci napojów fermentowanych, MRiRW, KOWR oraz konsumenci. W przyszłości spodziewanymi efektami będzie opracowanie strategii redukcji emisji GHG, poprawa wizerunku producentów, zwiększenie zaufania konsumentów, wzmocnienie pozycji Polski na rynkach międzynarodowych oraz większa odporność sektora na wyzwania środowiskowe w kontekście postępujących zmian klimatycznych. Prace te są kluczowe dla sprostania wyzwaniom społecznym (transparentność środowiskowa), gospodarczym (efektywność energetyczna), ekonomicznym (redukcja kosztów) oraz klimatycznym (neutralność UE do 2050 r.).

Analiza śladu węglowego wykorzystana na potrzeby benchmarku krajowych producentów będzie istotnym elementem rozwoju polskiego przemysłu w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i energooszczędnej. Badania w tym zakresie mają wymiar interdyscyplinarny i wpisują się w Europejską strategię One-Health. Ponadto, wyniki analiz mogą posłużyć do promocji polskiej żywności znakowanej w przyszłości śladem węglowym. Wprowadzane modyfikacje istniejących oraz nowych rozwiązań przemysłowych powinny być możliwie obojętne dla środowiska oraz niskoemisyjne. Badania będą ukierunkowane na analizę procesów technologicznych, identyfikację problemów oraz opracowanie nowych technologii istotnie wpływających na ślad węglowy produkcji żywności. Wyniki analizy będzie można rozpatrywać w wymiarze ekonomicznym, wiążąc je z obniżeniem kosztów eksploatacyjnych, z efektami środowiskowymi i społecznymi, wynikającymi z redukcji zanieczyszczeń. Dodatkowo, w przyszłości mogą posłużyć do promocji polskiej żywności znakowanej śladem węglowym.

Harmonogram realizacji zadania:

• styczeń – marzec 2026 r. – Analiza rynku produktów wytwarzanych przez krajowy przemysł napojów alkoholowych; wybór dwóch przedsiębiorstw i analiza procesu ich produkcji.
• kwiecień – sierpień 2026 r. – Identyfikacja procesów jednostkowych w poszczególnych etapach wytwarzania wybranego produktu; identyfikacja i analiza działań związanych z emisją (pośrednią i bezpośrednią) gazów cieplarnianych na etapach produkcji.
• wrzesień – grudzień 2026 r. – Opracowanie metodyki analizy CF dla wybranego produktu; porównanie śladu węglowego pomiędzy krajowymi producentami branży napojów alkoholowych. Przygotowanie raportu końcowego z badań; przygotowanie publikacji, a także materiałów do prezentacji na konferencjach naukowych.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr inż. Jarosław Wesołowski, mgr Mirosława Tereszczuk- Bronikowska i w IBPRS-PIB – dr hab. inż. Magdalena Wróbel-Jędrzejewska, prof. IBPRS-PIB

Opis zadania 6.

Celem zadania jest uzyskanie naukowo potwierdzonych dowodów dotyczących właściwości funkcjonalnych nowej żywności pochodzenia roślinnego. Realizacja zadania ma dostarczyć kluczowe dane wspierające proces opracowywania innowacyjnych produktów spożywczych, co może przyczynić się do rozszerzenia oferty tego segmentu oraz stymulować rozwój sektora produkcji żywności. Otrzymane wyniki będą stanowiły podstawę do wzmocnienia konkurencyjności krajowych producentów.

Termin nowa żywność (ang. novel food) został usankcjonowany prawnie na terenie Unii Europejskiej po raz pierwszy 27 stycznia 1997 roku, przez rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 258/97 dotyczące nowej żywności i nowych składników żywności. Istotna zmiana w ustawodawstwie nastąpiła prawie 20 lat później wraz z obowiązującym do dziś rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/2283 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie nowej żywności. Owe rozporządzenie definiuje nową żywność jako, żywność która nie była spożywana w znacznym stopniu w Unii Europejskiej przed dniem 15 maja 1997 r. W rozumieniu przytoczonej definicji nową żywnością będą więc produkty o stosunkowo krótkiej historii spożycia na terenie Unii Europejskiej, wyprodukowane w oparciu o nowe technologie i innowacyjne metody produkcji, jak również tradycyjna żywność pochodząca z państw trzecich, która spożywana była jedynie poza obszarem Unii Europejskiej. Ponadto na podstawie powyższego rozporządzenia Komisja wydaje zezwolenia na wprowadzenie na rynek w Unii nowej żywność i wpisuje ją do unijnego wykazu, który ustanowiony został rozporządzeniem wykonawczym Komisji 2017/2470.

Wśród rozpatrywanych produktów znajdujących się w katalogu nowej żywności oraz reklamowanych można znaleźć m.in. oleje tłoczone z roślin klasyfikowanych jako nowa żywność (arganowy, z szałwii hiszpańskiej, z pestek śliwek). Wspomniane produkty są dostępne w handlu na terenie Polski i najczęściej stanowią dodatek poprawiający walory sensoryczne i/lub odżywcze produktów spożywczych. Jednak świadomość konsumentów oraz producentów o ich realnym wpływie na te cechy jest niewielka, a ich wykorzystanie jest związane w przeważającej mierze ze względu na aspekt marketingowy.

W związku z powyższym IBPRS-PIB przeprowadzi analizę dostępnych na rynku polskim olejów tłoczonych z roślin klasyfikowanych jako nowa żywność. Działania badawcze będą obejmować wskazanie ich przydatności technologicznej oraz parametrów sensorycznych w produktach finalnych. Ponadto przewidywany jest szereg analiz fizykochemicznych surowca. W kolejnym etapie na podstawie badan aplikacyjnych zostaną opracowane rekomendacje dla olejów surowców w aspekcie wykorzystywania w produktach cukierniczych oraz o charakterze emulsji (np. sosy, dresingi). Otrzymane dane będą stanowić pomoc dla producentów w zakresie wytwarzania żywności z dodatkiem olejów klasyfikowanych jako novel food i doskonalenia istniejących procesów przetwórczych.

Ponadto w ramach realizacji zadania planuje się udział w międzynarodowej konferencji naukowej 40th EFFoST International Conference 2026, 4-6 listopada 2026 r, która odbędzie się w Poznaniu (Polska). Na konferencji zostaną przedstawione dwa doniesienia naukowe ściśle związane z otrzymanymi wynikami.

Harmonogram realizacji zadania :

•  luty – kwiecień 2026 r.: Pozyskanie oraz badania fizykochemiczne i sensoryczne surowców.
•  kwiecień – lipiec 2026 r.: Zaprojektowanie i wytworzenie wyrobów spożywczych na bazie olejów novel food.
•  lipiec – październik 2026 r.: Badania fizykochemiczne i sensoryczne produktów gotowych (produkty cukiernicze, sosy typu emulsyjnego).
•  lipiec – listopad 2026 r. : Badania stabilności produktów spożywczych.
•  grudzień 2026 r.: Opracowanie wytycznych jakościowych dla olejów novel food.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW: dr Joanna Trybus, w IBPRS-PIB: dr hab. inż. Joanna Le Thanh-Blicharz, prof. IBPRS-PIB

Opis zadania 7.

Celem zadania jest opracowanie technologii otrzymywania sojowego koncentratu białkowego oraz ocena jego właściwości funkcjonalnych.

Soja w Polsce należy do roślin coraz chętniej uprawianych co wynika m. in. z pozytywnego wpływu na glebę, poprzez poprawę jej właściwości fizyczno-chemicznych, zwiększenie zawartość próchnicy i łamanie niekorzystnego płodozmianu. Do produkcji soi zużywa się nawet 4 do 5 razy mniej wody niż do produkcji zbóż. Uprawa soi nie wymaga stosowania znacznej ilości (lub nawet wcale) nawozów azotowych – soja, dzięki współpracy z bakteriami brodawkowymi Bradyrhizobium japonicum, potrafi zasymilować z powietrza niezbędną do rozwoju ilość tego pierwiastka. Soja jest również doskonałym materiałem paszowym. W ostatnich latach nastąpił dynamiczny rozwój produkcji soi w Polsce. Według danych ARiMR w 2020 roku powierzchnia upraw soi kształtowała się na poziomie 21,5 tys. ha, dwa lata później zaobserwowano wzrost do 47,9 tys. ha, w 2024 roku powierzchnia uprawy soi wynosiła 79, 7 tys. ha. W 2025 r. wzrosła do blisko 100 tys. ha.

Przy opracowaniu technologii otrzymania białka z soi należy odpowiednio przygotować surowiec, którym może być śruta po ekstrakcji oleju lub całe ziarno do własnej ekstrakcji tłuszczu. Surowiec powinien charakteryzować się następującymi cechami fizykochemicznymi: wilgotność 8–12 %, zawartość białka w ziarnie ≥34 % (dobre odmiany krajowe), niska zawartość soli mineralnych i zanieczyszczeń, modyfikacje genetyczne — wg preferencji rynkowych. W trakcie przetwarzania soi na białko można napotkać problemy/parametry krytyczne takie jak: obecność inhibitorów trypsyny i innych substancji antyodżywczych (możliwa konieczność prażenia/termicznej pasteryzacji), zanieczyszczenia pestycydowe lub śladowe metale — wymagane analizy przed przetworzeniem.

Opracowanie technologii i wdrożenie produkcji krajowej białka sojowego jest bardzo potrzebne dla wsparcia rozwoju krajowego sektora soi. Obecnie, rolnicy uprawiający tę roślinę napotykają problemy ze zbytem. Producenci pasz i produktów spożywczych importują gotowe preparaty białkowe zarówno z uwagi na koszty jak i brak dostępności krajowych produktów. Opracowanie technologii wytwarzania koncentratu białkowego z krajowej soi przeznaczonego dla przemysłu spożywczego i paszowego oraz ocena jego właściwości w porównaniu z koncentratami białkowymi dostępnymi na rynku powinno wskazać możliwości jego zagospodarowania przez branże korzystające z tego typu produktów.

Dodatkowo planowana jest współorganizacja z IHAR-PIB oraz przedstawicielami sektora przy organizacji konferencji sojowej (w formule stacjonarnej i on-line) skierowanej do uczestników rynku (rolników, przetwórców, firm paszowych) oraz podmiotów potencjalnie zainteresowanych uprawą lub przetwórstwem soi na cele paszowe lub spożywcze. Konferencja będzie stanowić platformę wymiany wiedzy i doświadczeń, sprzyjającą budowaniu łańcucha dostaw krajowej soi w Polsce. Program wydarzenia obejmie zagadnienia istotne dla rozwoju rynku – od technologii uprawy i zagadnień odmianowych, poprzez aspekty przetwórcze, po kwestie organizacyjne związane z tworzeniem łańcuchów dostaw i nawiązywaniem współpracy między uczestnikami rynku.

Ponadto w ramach realizacji zadania planuje się udział 2 osób w międzynarodowej konferencji naukowej 8th Edition of Euro-Global Conference on Food Science and Technology (FAT 2026) 14-16 września 2026 r. która odbędzie się w Rzymie (Włochy). Na konferencji zostaną przedstawione dwa doniesienia naukowe ściśle związane z otrzymanymi wynikami.

Harmonogram realizacji zadania

 luty – kwiecień 2026 r. – Ocena fizykochemiczna surowca.

 kwiecień – lipiec 2026 r. – Opracowanie technologii otrzymywania koncentratu białka sojowego metodą alkaliczną z rodzimej soi.

 lipiec – wrzesień 2026 r.: Ocena jakości produktu końcowego:

• zawartość białka;

• wilgotność (dla długiego magazynowania);

• aktywność wody;

• rozpuszczalność;

• zawartość tłuszczu i popiołu: zgodnie z wymaganiami branżowymi;

• mikrobiologia zgodnie z wymaganiami dla żywności.

 wrzesień – listopad 2026 r. – Porównanie funkcjonalne i odżywcze: koncentrat sojowy vs koncentrat z innych surowców białkowych jakie znajdują się w ofercie rynkowej.

 listopad 2026 r. – Opracowanie receptury jednego produktu spożywczego (mięsny lub cukierniczy lub ew. inny) zawierającego koncentrat sojowy wraz z oceną sensoryczną.

 październik – listopad 2026 r. – Udział w przygotowaniu i realizacji konferencji sojowej (w formule stacjonarnej i on-line) we współpracy z IHAR-PIB oraz przedstawicielami sektora; prezentacja wyników badań oraz zagadnień obejmujących łańcuch wartości soi – od uprawy po przetwórstwo i organizację rynku.

 grudzień 2026 r. – Opracowanie raportu z badań i przekazanie do MRiRW.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW: mgr inż. Magdalena Kosiec, mgr inż. Katarzyna Średnicka w IBPRS-PIB: dr hab. inż. Joanna Le Thanh-Blicharz, prof. IBPRS-PIB

Opis zadania 8.

Celem zadania jest wytworzenie komponentu paszowego grochowo-kukurydzianego, który może być wykorzystywany jako zamiennik śruty sojowej. Nasiona grochu zostaną w tym celu uszlachetnione poprzez usuniecie łuski, co obniży zawartość błonnika i antyodżywczych fitynianów oraz poddane rozdrobnieniu, nawilżeniu, traktowaniu enzymami amylolitycznymi w podwyższonej temperaturze dla uzyskania lepszego smaku (usuwanie goryczy i smaku strączkowego, stworzenie łagodnej słodyczy dekstryn).

W celu efektywnej nowoczesnej hodowli zwierząt: drobiu, trzody chlewnej czy bydła, niezbędne jest precyzyjne komponowanie składników paszy, zapewniających źródło energii oraz białka, w tym egzogennych aminokwasów (m. in. lizyny, metioniny, tryptofanu). Pod tym względem, idealnym komponentem paszowym jest śruta sojowa poekstrakcyjna (po usunięciu oleju z nasion), zawierająca blisko 40% białka. Dla zbilansowania pasz, w krajowej hodowli importuje się soję, głównie z Południowej lub Północnej Ameryki.

W krajowym rejestrze COBRU znajduje się wiele odmian roślin nadających się do upraw i wykorzystania na cele paszowe. Ze względu na dużą zawartość skrobi w ziarnach, idealną rośliną energetyczną jest kukurydza. Dobrym natomiast źródłem białka paszowego są nasiona grochu (ponad 20% białka). Kukurydza jest łatwo strawna, smaczna, chętnie pobierana przez zwierzęta hodowlane. Nasiona grochu, choć zawierają znaczną zawartość białka o dobrej jakości odżywczej są trudnostrawne (nadmierna ilość błonnika pokarmowego, nie trawionego przez monogastryczne zwierzęta) i wymagają dodatkowego uszlachetnienia.

Komponent paszowy grochowo – kukurydziany zostanie wytworzony przez zmieszanie przemiału kukurydzy natywnej z obrobionym enzymatycznie przemiałem grochowym, co zapewni kleistość przy tworzeniu kompozycji obydwu frakcji w formie granulek (trwały, wysuszony aglomerat paszowy o zawartości ok. 13% wody). Na podstawie opracowanej technologii możliwe będzie tworzenie indywidualnych dawek komponentu aglomeratu białkowo-kukurydzianego jako tzw. izoenergetyczne, izobiałkowe lub mieszane – w odniesieniu do poekstrakcyjnej śruty sojowej. Planowany jest udział 2 osób w konferencji 12th International Conference on Food Chemistry & Technology (FCT-2026) w dniach 19-21.10.2026 Zaprezentowane zostaną  dwa doniesienia naukowe na konferencji FCT-2026, co  pozwoli na wprowadzenie naszych wyników do międzynarodowego obiegu badawczego i poddanie ich merytorycznej ocenie światowych ekspertów. Aktywny udział w sesjach plenarnych umożliwi bezpośrednią konfrontację uzyskanych danych z najnowszymi trendami w chemii i technologii żywności. Jest to kluczowe dla monitorowania działań konkurencyjnych zespołów oraz utrzymania wysokiej innowacyjności naszych dalszych prac badawczych.

Harmonogram realizacji zadania:

 luty – marzec 2026 r.: Dobór surowca i substancji pomocniczych (oznaczenie składu odżywczego surowców wyjściowych w tym profilu aminokwasowego).

 kwiecień – czerwiec 2026 r.: Opracowanie metody biotechnologicznej obróbki enzymatycznej grochu oraz optymalizacja procesu hydrotermicznego, określenie parametrów technologicznych (czas, temperatura, zawartość wody, dawka enzymów, sposób prowadzenia procesu).

 lipiec – sierpień 2026 r.: Optymalizacja sposobu granulowania i parametrów dosuszania aglomeratu grochowo-kukurydzianego. Badanie składu granulometrycznego metodą sitową – w eksperymentach laboratoryjnych.

 wrzesień – październik 2026 r.: Wykonanie oznaczeń składu odżywczego aglomeratu grochowo- kukurydzianego. Oznaczenie profilu aminokwasowego aglomeratu grochowo-kukurydzianego i jego porównanie z typową śrutą sojową.

 listopad 2026 r.: Wykonanie obliczeń procesów cieplnych: teoretyczne zapotrzebowanie energii na podgrzewanie i termostatowanie w bioprocesach enzymatycznych oraz zapotrzebowanie energii na dosuszenie wilgotnego aglomeratu, w odniesieniu do jednostki masy.

 grudzień 2026 r.: Sporządzenie sprawozdania z realizacji prac i przygotowanie wytycznych wdrożeniowych celem ich upowszechnienia.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr inż. Kamil Darkowski i w IBPRS-PIB dr hab. inż. Joanna Le Thanh-Blicharz, prof. IBPRS-PIB

Opis zadania 9.

Celem zadania jest opracowanie i wdrożenie technologii produkcji serów w małych mleczarniach, z wykorzystaniem lokalnych szczepów bakterii fermentacji mlekowej (LAB), które zastąpią powszechnie stosowane komercyjne kultury startowe, pochodzące od zagranicznych dostawców. Takie podejście sprzyja wykorzystaniu rodzimych zasobów mikrobiologicznych, wspiera rozwój lokalnych producentów i pozwala na uzyskanie wyrobów o unikalnych walorach sensorycznych, odżywczych i prozdrowotnych.

W ramach zadania prowadzone będą prace nad izolacją i charakterystyką szczepów LAB pochodzących z mleka, serwatki oraz środowiska produkcyjnego małych serowarni. Wyselekcjonowane mikroorganizmy zostaną ocenione pod kątem właściwości technologicznych (zdolność do obniżania pH, wpływ na pożądane właściwości sensoryczne takie jak smakowitość, zapach, konsystencja) oraz prozdrowotnych (m.in. aktywność antyoksydacyjna, wytwarzanie metabolitów bioaktywnych). Na tej podstawie powstaną innowacyjne mieszanki kultur startowych, dostosowane do produkcji twarogów, umożliwiające uzyskanie produktów o wysokiej powtarzalności procesu technologicznego i bezpieczeństwa mikrobiologicznego.

Planowane jest wytworzenie pilotażowych partii twarogów i serów, z użyciem opracowanych kultur startowych, a następnie analiza ich jakości (badania sensoryczne, mikrobiologiczne, określenie wartości odżywczej oraz wykonanie badań przechowalniczych). W efekcie powstaną wytyczne technologiczne, w postaci broszur i instrukcji, dla małych mleczarni, które pozwolą na praktyczne wykorzystanie lokalnych bakterii w produkcji wyrobów mlecznych.

Rezultaty zadania przyczynią się do poprawy jakości produktów mleczarskich, wytwarzanych na małą skalę, dywersyfikację oferty rynkowej o sery posiadające wyjątkowe walory sensoryczne i właściwości prozdrowotne. Lokalna produkcja wysokiej jakości serów spowoduje wzmocnienia pozycji małych producentów. Równocześnie zostanie opracowana dokumentacja patentowa dotycząca nowych kultur i technologii.

Efekty, upowszechnione będą poprzez publikacje naukowe i branżowe, broszury i artykuły popularnonaukowe, wystąpienia na konferencjach, szkolenia oraz seminaria skierowane do małych producentów. Realizacja zadania wpisuje się w idee zrównoważonego rozwoju, wspiera lokalne zasoby i krótkie łańcuchy dostaw, a także odpowiada na rosnące zainteresowanie konsumentów produktami naturalnymi, tradycyjnymi i wysokiej jakości.

Harmonogram realizacji zadania: 

 styczeń – czerwiec 2026 r. – Nawiązanie kontaktów z lokalnymi mleczarniami i serowarniami, poprzez ODR-y,

 lipiec – wrzesień 2026 r. – Izolacja i selekcja lokalnych szczepów bakterii fermentacji mlekowej,

 lipiec – wrzesień 2026 r. – Tworzenie innowacyjnych mieszanek starterowych,

 wrzesień – grudzień 2026 r. – Produkcja testowa twarogów,

 październik – grudzień 2026 r. – Transfer wiedzy i wdrożenie wyników.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr Ewa Chudoń i w IBPRS-PIB dr inż. A. Szosland-Fałtyn

Opis zadania 10.

Celem zadania jest zwiększenie konkurencyjności polskich producentów jęczmienia browarnego i chmielu na rynku krajowym, europejskim i światowym poprzez systematyczną ocenę jakości technologicznej i zdrowotnej tych surowców. Polska, mimo tradycji w produkcji jęczmienia i chmielu i wysokiej wartości technologicznej tych surowców, w ostatnich latach straciła część pozycji eksportowej, a producenci zmagają się z brakiem rzetelnych i aktualnych danych jakościowych. W efekcie zwykle znajdują się w słabszej pozycji negocjacyjnej wobec odbiorców zagranicznych i krajowych słodowni.

Zadanie zakłada ocenę jakości technologicznej jęczmienia browarnego ze zbiorów 2026 r. (min. 100 próbek) oraz chmielu (min. 100 próbek), z uwzględnieniem odmiany, formy (jara, ozima dla jęczmienia) oraz miejsca uprawy. Zakres badań dla jęczmienia: wilgotność, zawartość białka ogółem, analiza sitowa(wyrównanie), energia i zdolność kiełkowania. Zakres badań dla chmielu: wilgotność, zawartość alfa- kwasów, ilość i profil olejku chmielowego.

Dodatkowo, na podstawie próbek ze zbiorów 2025 r., zostanie przeprowadzone oznaczenie zawartości ekstraktu ogólnego i cukrów fermentujących dla poszczególnych odmian jęczmienia browarnego. Pozwoli to na ocenę jakości ziarna pod kątem jego alternatywnego zastosowania, np. w browarnictwie jako surowiec niesłodowany lub też do produkcji kaw i napojów zbożowych. Ma to znaczenie w sytuacji, gdyby, np. z powodu niekorzystnych warunków agrometeorologicznych, jęczmień nie nadawał się do przerobu na słód.

Uzyskane wyniki pozwolą na obiektywną ocenę jakości jęczmienia i chmielu z polskich upraw pod względem: zróżnicowania odmianowego, regionalnego i w stosunku do 2025 r. oraz w stosunku do jakości tych surowców ze zbiorów w innych krajach. Będą także źródłem informacji dla rolników, plantatorów chmielu, producentów słodu, browarów i firm handlowych, a także instytucji krajowych (ODR, KOWR). Dzięki temu producenci uzyskają argumenty w negocjacjach handlowych oraz możliwość lepszego dopasowania produkcji do wymagań rynku.

Wyniki badań zostaną upowszechnione w formie raportów/broszur informacyjnych, publikacji branżowych oraz podczas warsztatów/ seminariów/ konferencji. Bezpośrednie przesyłanie raportów do zainteresowanych podmiotów zapewni szybki przepływ wiedzy do praktyki.

Realizacja zadania wpisuje się w „Strategię zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030” oraz w inicjatywy unijne (Europejski Zielony Ład, „Od pola do stołu”), wspierając rozwój konkurencyjnej, wysokiej jakości produkcji rolno-spożywczej. Długofalowym efektem będzie poprawa pozycji polskich producentów jęczmienia i chmielu, zwiększenie przejrzystości rynku oraz podniesienie kwalifikacji zawodowych rolników i plantatorów.

Ponadto, w ramach realizacji zadania, właściwości polskiego chmielu będą promowane, np. w wydawnictwach branżowych lub poprzez media społecznościowe oraz zostaną zaprezentowane, we współpracy z uczestnikami rynku na targach międzynarodowych (np. BrauBeviale, które odbędą się w dniach 10-12.11.2026 r. w Norymberdze w Niemczech, wskazywanych przez przedstawicieli sektora uprawy chmielu jako bardzo ważne dla branży napojowej na świecie, gdzie liczące się w branży chmielarskiej kraje mają na tych targach stoiska przedstawiające ofertę odmian chmielu. Zaplanowano udział 1 osoby. Ma to na celu:

•  promocję polskich odmian chmielu na rynku unijnym oraz światowym;
•  nawiązywanie kontaktów handlowych z uczestnikami rynku chmielu, browarami, producentami granulatów i ekstraktów chmielowych, firmami handlowymi;
•  budowanie wizerunku Polski jako producenta wysokiej jakości chmielu.

Udział w targach międzynarodowych przyniesie wzrost rozpoznawalności polskich odmian chmielu na rynkach zagranicznych, zwiększenie możliwości eksportowych dla polskich plantatorów i firm przetwórczych, a także wzmocnienie pozycji Polski w branży piwowarskiej na poziomie międzynarodowym.

Harmonogram realizacji zadania:

• styczeń – kwiecień 2026 r.: upowszechnianie wyników oceny jęczmienia browarnego i chmielu ze zbiorów 2025 r. (raporty indywidualne z badań dla poszczególnych rolników/plantatorów chmielu, wysyłanie broszur zainteresowanym podmiotom, przygotowanie publikacji, prezentacje na: warsztatach/seminariach/konferencjach). Bezpośrednie przesyłanie raportów i broszur do zainteresowanych zapewni szybki przepływ wiedzy do praktyki; wybór targów, przygotowanie materiałów informacyjnych we współpracy z uczestnikami rynku.
• luty – czerwiec 2026 r.: ocena jakości ziarna poszczególnych odmian jęczmienia browarnego ze zbiorów 2025 r. pod kątem alternatywnego zastosowania, np. w browarnictwie jako surowiec niesłodowany lub też do produkcji kaw i napojów zbożowych.
• luty – czerwiec 2026 r.: kontakty z: plantatorami i przetwórcami chmielu, słodowniami, ODR-ami w celu ustalenia aktualnej bazy do pozyskiwania próbek jęczmienia browarnego i chmielu ze zbiorów 2026 r.
• marzec – czerwiec 2026 r.: udział w badaniach biegłości dot. analizy jęczmienia browarnego (MAPS/LGC-AXIO) oraz porównaniach międzylaboratoryjnych dot. analizy chmielu (AHA Hop products/VLB) w celu potwierdzenia kompetencji laboratorium do wykonywania badań fizykochemicznych jęczmienia i chmielu w zakresie realizowanego zadania oraz prawidłowości działania stosowanej aparatury i sprzętu.
• lipiec – listopad 2026 r.: sukcesywne przyjmowanie próbek ziarna jęczmienia browarnego i chmielu ze zbiorów 2026 r. i przeprowadzenie oceny ich wartości technologicznej w zaplanowanym zakresie w IBPRS-PIB. Przygotowanie do targów.
• listopad – grudzień 2026 r.: ocena i analiza statystyczna uzyskanych wyników, opracowanie sprawozdania, broszur, materiałów do prezentacji na szkoleniach branżowych/konferencjach naukowych, przekazanie wyników do MRiRW i innych zainteresowanych jednostek. Broszury dla jęczmienia browarnego i chmielu dot. wartości technologicznej ziarna ze zbiorów 2026 r. zostaną przygotowane w wersji elektronicznej. Udział w targach, prezentacja wyników badań oraz podsumowanie efektów udziału w targach (przekazanie raportu do MRiRW).

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr inż. Katarzyna Średnicka; mgr inż. Jarosław Wesołowski i w IBPRS-PIB – mgr inż. Dorota Michałowska

Opis zadania 11.

Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego – PIB dysponuje unikatową Kolekcją Kultur Drobnoustrojów Przemysłowych (KKP), stanowiącą strategiczny zasób dla rozwoju biotechnologii, przemysłu spożywczego i rolnictwa. W 2026 roku planowana jest intensyfikacja badań nad charakterystyką genetyczną i funkcjonalną zgromadzonych mikroorganizmów z wykorzystaniem nowoczesnych metod omicznych, zwłaszcza pełnego sekwencjonowania genomów (WGS – Whole Genome Sequencing).

Celem zadania jest pełne poznanie potencjału mikroorganizmów zgromadzonych w KKP i stworzenie podstaw do ich praktycznego zastosowania. Badania obejmą szczepy o znaczeniu dla biopreparatów wspierających zdrowie gleby, zwiększających odporność roślin na stresy środowiskowe oraz poprawiających plonowanie, jak również mikroorganizmy o właściwościach probiotycznych – zarówno klasyczne bakterie kwasu mlekowego, jak i probiotyki nowej generacji. Szczególną uwagę poświęci się także ocenie bezpieczeństwa szczepów pod kątem obecności markerów niepożądanych, takich jak geny oporności na antybiotyki czy zdolność do wytwarzania amin biogennych.

Ważnym elementem zadania będzie opracowanie cyfrowej biblioteki genomów KKP, zawierającej pełne sekwencje wraz z opisem funkcjonalnym, co umożliwi systematyczne wyszukiwanie szczepów o określonych właściwościach i skróci drogę od badań podstawowych do aplikacyjnych. Równolegle prowadzone będą testy funkcjonalne – m.in. zdolność do biosyntezy egzopolisacharydów (EPS), aktywności enzymatycznej czy produkcji metabolitów bioaktywnych.

Rezultatem zadania będzie opracowanie kompleksowej charakterystyki co najmniej kilkunastu szczepów z taksonów o najwyższym potencjale aplikacyjnym, aktualizacja katalogu KKP, a także przygotowanie materiałów promocyjnych i informacyjnych dla przemysłu spożywczego i rolnictwa. Wyniki zostaną upowszechnione poprzez publikacje naukowe, wystąpienia konferencyjne, broszury informacyjne oraz spotkania z rolnikami i przedsiębiorcami.

Realizacja zadania pozwoli na pełniejsze wykorzystanie zasobów mikrobiologicznych Instytutu, zwiększy możliwości wdrożeniowe w obszarze biotechnologii i żywności funkcjonalnej oraz wzmocni rolę Polski jako dostawcy innowacyjnych rozwiązań mikrobiologicznych.

Ponadto w ramach realizacji zadania planuje się udział pracowników w krajowych konferencjach naukowych:

•  konferencja naukowa „Preparaty mikrobiologiczne w rolnictwie i ochronie środowiska” – Puławy, 27–28 maja 2026 r.; XVI Konferencja Naukowa z cyklu „Żywność XXI wieku” pn. „Żywność w obliczu tradycji i nowych technologii” – Kraków, 17–18 września 2026 r.;
•  udział 1 osoby w międzynarodowych konferencjach i certyfikowanych szkoleniach specjalistycznych: NGS Data Analysis 2026, Introduction to NGS RNA-seq Data Analysis & DNA Variant Calling – Berlin (Niemcy), 15–19 czerwca 2026 r.;
•  udział 2 osób w XLIV ECCO Meeting „Integrative OMICS for a Changing Planet: New Frontiers in Taxonomy, Ecology and Biotechnology” – Ponta Delgada, São Miguel Island (Azory, Portugalia), 14–16 września 2026 r.; związanych z tematyką badań genomowych i funkcjonalnych mikroorganizmów.

Harmonogram realizacji zadania:

• styczeń – marzec 2026 r. – Analiza zasobów Kolekcji Kultur Drobnoustrojów Przemysłowych (KKP) oraz danych literaturowych w celu określenia potencjału aplikacyjnego zgromadzonych mikroorganizmów. Wybór szczepów mikroorganizmów przeznaczonych do dalszych badań oraz przygotowanie szczegółowego planu prac obejmującego zakres analiz genomowych, fenotypowych i funkcjonalnych. Działania rozpoznawcze związane z bakteriofagami ukierunkowanymi na wybrane grupy bakterii.
• kwiecień – czerwiec 2026 r. – Rozpoczęcie badań obejmujących charakterystykę genomową wybranych mikroorganizmów i bakteriofagów z wykorzystaniem sekwencjonowania całogenomowego (WGS). Realizacja charakterystyki fenotypowej i funkcjonalnej szczepów, w tym badań aktywności enzymatycznej oraz innych cech istotnych z punktu widzenia potencjalnych zastosowań biotechnologicznych, rolniczych i spożywczych.
• lipiec – wrzesień 2026 r. – Kontynuacja analiz genomowych i bioinformatycznych oraz badań funkcjonalnych wybranych mikroorganizmów. Ocena bezpieczeństwa wytypowanych szczepów oraz analiza wybranych interakcji biologicznych, w tym relacji bakteria–bakteriofag. Dodatkowe analizy funkcjonalne dla szczepów o określonym potencjale aplikacyjnym.
• październik – grudzień 2026 r. – Analiza i integracja wyników badań genomowych, fenotypowych i funkcjonalnych. Prace związane z porządkowaniem, organizacją i opisem danych, w tym aktualizacja katalogu online KKP oraz systematyzacja danych genomowych (WGS). Opracowanie raportu podsumowującego realizację zadania.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr Ewa Chudoń i w IBPRS-PIB dr inż. Justyna Nasiłowska

Opis zadania 12.

Celem zadania będzie analiza strumieni biomasy odpadowej oraz wybranych produktów ubocznych, które można pozyskać z przetwórstwa w sektorze rolno-spożywczym. Zakres prac obejmie aktualizację, identyfikację oraz agregację odpadów oraz wybranych produktów ubocznych na poziomie krajowym i regionalnym, z rozdzielczością przestrzenną umożliwiającą prezentację wyników w skali województw, powiatów oraz gmin. Rezultatem realizacji zadania będzie aktualizacja i uzupełnienie bazy danych charakteryzującej potencjał biomasy pochodzącej z przetwórstwa rolno-spożywczego.

Ze względu na konieczność zapewnienia wiarygodności i reprezentatywności wyników dotyczących przepływu strumieni biomasy, dane gromadzone będą w perspektywie czasowej, co umożliwi analizę zmienności sezonowej, trendów produkcyjnych oraz zmian technologicznych w przetwórstwie.

W ramach zadania dla wybranych branż, opracowane zostaną normatywy i wytyczne określające ilości uzyskiwanych produktów ubocznych lub odpadów na etapie przetwórstwa lub przygotowywania żywności. W szczególności przeprowadzona zostanie analiza ilościowa powstawania zużytego oleju kuchennego w procesach produkcji i przetwarzania produktów spożywczych w celu opracowania norm możliwego do pozyskania oleju posmażalniczego w przeliczeniu na tonę wytworzonego produktu gotowego.

Do analizy i agregacji danych zostaną wykorzystane różnorodne źródła informacji, w tym:

•  Główny Urząd Statystyczny (GUS) – dane o produkcji przemysłowej, w układzie rocznym, z podziałem na województwa,
•  Baza Danych Odpadowych (BDO) – zestawienia sporządzone na podstawie sprawozdań o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu nimi (Dział XIII), składanych przez podmioty w zakresie przetwarzania odpadów (R lub D) o kodach z grupy 2,
•  Wojewódzkie Urzędy Statystyczne – szczegółowe dane regionalne,
•  Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – raporty branżowe.

Efektem realizacji zadania będzie baza danych zawierająca informacje o aktualnej ilości, rodzaju oraz lokalizacji biomasy pochodzącej z sektora przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce. Dane te zostaną zaprezentowane w formie mapy potencjału ilościowego biomasy na stronie internetowej geoportalu prowadzonego przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy (IUNG- PIB). W ramach zadania przeprowadzona zostanie również weryfikacja potencjału biomasy w ujęciu czasowym, co umożliwi analizę zmienności sezonowej i wieloletniej, a tym samym zwiększy wiarygodność uzyskanych wyników. Dostęp do danych na temat potencjału biomasy ułatwi administracji publicznej, jednostkom samorządu terytorialnego oraz potencjalnym inwestorom podejmowanie decyzji odnośnie rozwoju i lokalizacji nowych instalacji odnawialnych źródeł energii (m.in. biogazowni, biorafinerii). Przyczyni się to do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego lokalnych społeczności poprzez dywersyfikację źródeł energii oraz wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju. Opracowanie będzie również istotnym narzędziem wsparcia dla inwestorów, umożliwiając im identyfikację dostępnych zasobów biomasy. Normatywy dotyczące ilości możliwych do pozyskania odpadów lub produktów ubocznych zużytego tłuszczu przy produkcji żywności będą pomocne dla administracji przy ocenie prawidłowości wytwarzania biokomponentów uprawnionych do podwójnego zaliczenia przy realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego.

Harmonogram realizacji zadania:

• styczeń – kwiecień 2026 r. – analiza dostępnych źródeł danych (GUS, BDO, wojewódzkie urzędy statystyczne, MRiRW); aktualizacja i agregacja danych o strumieniach biomasy odpadowej oraz wybranych produktach ubocznych na poziomie krajowym i regionalnym (województwa, powiaty, gminy);
• maj – sierpień 2026 r. – weryfikacja poprawności i spójności danych, przygotowanie danych w formie tabelarycznej i graficznej, zasilenie geoportalu danymi dotyczącymi potencjału ilościowego biomasy odpadowej z przemysłu rolno-spożywczego za rok 2025;
• wrzesień – grudzień 2026 r. – opracowanie normy możliwych do uzyskania odpadów lub produktów ubocznych z przetwórstwa rolno-spożywczego, analiza ilościowa specyficznych strumieni, np. zużytego oleju kuchennego; przygotowanie publikacji popularnonaukowej oraz broszury informacyjnej.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – dr inż. Magdalena Bodył i w IBPRS-PIB dr inż. Katarzyna Kotlarska

Opis zadania 13.

Horyzontalnym celem zadania, zgodnie z założeniami systemu AKIS, jest upowszechnianie wiedzy oraz wzmacnianie współpracy pomiędzy Instytutem a jednostkami doradztwa rolniczego poprzez transfer wiedzy i dobrych praktyk do praktyki rolniczej. Celem operacyjnym jest podniesienie poziomu bezpieczeństwa sanitarnego oraz jakości żywności w sektorze RHD i produkcji małoskalowej poprzez realizację działań szkoleniowych, eksperckich i konsultacyjnych we współpracy z ODR.

W ramach realizacji zadania zaplanowano kompleksowe działania w zakresie transferu wiedzy i współpracy z jednostkami doradztwa rolniczego, obejmujące zarówno formy zdalne, jak i stacjonarne. Instytut zorganizuje szkolenia online dla doradców, dotyczące technologii produkcji przetworów owocowych i warzywnych w RHD, zasad magazynowania i jakości zbóż oraz technologii tłoczenia olejów w gospodarstwie.

Przedstawiciele Instytutu będą uczestniczyć w szkoleniach, konferencjach i warsztatach organizowanych przez ODR, w tym w wydarzeniach poświęconych krótkim łańcuchom dostaw w mleczarstwie, przetwórstwu na poziomie gospodarstwa, produktom mięsnym oraz wykorzystaniu surowców lokalnych. Równolegle przewidziano udział ekspertów Instytutu w szkoleniach i konferencjach zdalnych jako wykładowców, obejmujących tematykę bezpieczeństwa żywności, innowacyjnych produktów mleczarskich, technologii produkcji dżemów oraz przetwórstwa mięsa. Istotnym elementem zadania będzie udział przedstawicieli Instytutu w grupach tematycznych (EPI), ukierunkowanych na wdrażanie innowacyjnych rozwiązań, w tym w zakresie wykorzystania mleka A2, fermentacji surowców rzepakowych oraz poprawy bezpieczeństwa mikrobiologicznego w produkcji drobiarskiej. Dodatkowo Instytut będzie uczestniczył w wydarzeniach upowszechnieniowych, takich jak dni pola, wystawy i dni otwarte, a także zapewni funkcjonowanie stałego punktu konsultacyjnego dla doradców w formie zdalnej (kontakt mailowy i telefoniczny).

Uzupełnieniem działań będzie przygotowanie artykułów eksperckich publikowanych w wydawnictwach jednostek doradztwa rolniczego, obejmujących zagadnienia związane z innowacyjnymi produktami mleczarskimi, bezpieczeństwem przetwórstwa mięsa, technologią produkcji dżemów, jakością zbóż oraz oceną jakości oleju rzepakowego. Ponadto przewidziano prowadzenie dedykowanej informacji na stronie internetowej Instytutu dotyczącej realizacji działań w ramach systemu AKIS.

Harmonogram realizacji zadania:

I. W ramach realizacji zadania Instytut zorganizuje szkolenia zdalne dla doradców z zakresu:

1. Technologia tłoczenia olejów w gospodarstwie – II kwartał 2026 r.

2. Technologia produkcji przetworów owocowych i warzywnych sprzedawanych w ramach rolniczego handlu detalicznego – III kwartał 2026 r.;

3. Zasad magazynowania, ochrony podczas magazynowania oraz wymagań jakościowych dla zbóż – IV kwartał 2026 r.;

II. Przewidziano udział przedstawiciela Instytutu w szkoleniach, konferencjach stacjonarnych i zajęciach praktycznych organizowanych przez jdr:

1. Konferencja „Krótkie łańcuchy dostaw w przetwórstwie mleka – od pola do stołu”; (IV kwartał 2026 r.)

2. Warsztaty „Przetwarzanie produktów rolnych na poziomie gospodarstwa” (IV kwartał 2026 r.)

3. Konferencja „Produkty mięsne surowo dojrzewające” (III kwartał 2026 r.)

4. Konferencja „Wykorzystanie zasobów lokalnych w przetwórstwie” (III kwartał 2026 r.)

5. Warsztaty Wykorzystanie lokalnych zasobów owoców (jabłko i śliwka).(III kwartał 2026 r.)

III. Udział przedstawiciela Instytutu w roli wykładowcy w szkoleniach lub konferencjach zdalnych organizowanych przez jdr. – (IV kwartał 2026 r.)

1. Bezpieczeństwo żywności,

2. Innowacyjne produkty mleczarskie,

3. Technologiczne aspekty produkcji dżemów owocowych oraz wymagania prawne w zakresie ich znakowania,

4. Bezpieczne przetwórstwo mięsa w małej skali.

IV. Udział przedstawiciela Instytutu jako eksperta w grupach tematycznych moderowanych przez jdr w celu wsparcia rozwiązania konkretnych problemów zgłaszanych przez doradców lub rolników w trzech grupach EPI:

1. Pra mleko – wykorzystanie mleka typu A2 jako surowca o podwyższonej wartości prozdrowotnej, wraz z upowszechnianiem wiedzy w zakresie jego pozyskiwania i przetwórstwa.

2. LactoRzepak – wykorzystanie fermentacji z udziałem bakterii mlekowych do opracowania innowacyjnych produktów na bazie rzepaku o podwyższonej wartości żywieniowej i funkcjonalnej.

3. Brojler w tarczy – przewiduje się wykorzystanie bakterii do poprawy jakości i bezpieczeństwa mikrobiologicznego ściółki drobiowej.

V. Udział przedstawiciela Instytutu w innych wydarzeniach organizowanych przez jdr (wystawy, dni pola, dni otwarte, konkursy i olimpiady (jury) itp.).

II kwartał 2026 r. – Wystawa Krajowe Dni Pola w Szepietowie,

II kwartał 2026 r. – Dzień Otwartych Drzwi w Modliszewicach,

III kwartał 2026 r. – Krajowa Wystawa Rolnicza w Częstochowie,

VI. Prowadzenie w Instytucie punktu konsultacyjnego dla doradców.

W ramach działań realizowanych w systemie AKIS zaplanowano prowadzenie w Instytucie stałego punktu konsultacyjnego dla doradców jednostek doradztwa rolniczego. Punkt konsultacyjny będzie funkcjonował w formie zdalnej, poprzez: kontakt e-mailowy, kontakt telefoniczny

VII. Przygotowanie artykułów do publikacji na stronach internetowych lub w wydawnictwach jdr.

(II kwartał 2026 r.) :

1. Trendy i możliwości rozwoju innowacyjnych produktów mlecznych.

2. Zasady bezpiecznego przetwórstwa mięsa w produkcji małoskalowej.

3. Technologia produkcji dżemów owocowych oraz wymagania w zakresie ich znakowania.

4. Parametry jakościowe ziarna zbóż istotne w obrocie handlowym.

5. Ocena jakości i bezpieczeństwa oleju rzepakowego.

VIII. Utworzenie i prowadzenie informacji na stronie internetowej IBPRS-PIB dotyczącej wszystkich działań realizowanych w ramach systemu AKIS.

Harmonogram realizacji zadania:

Zleceniobiorca przedstawi raport z wykonania zadania (na formularzu, którego wzór dostarczy Zleceniodawca):

− w terminie do 15 lipca 2026 r. – zawierający opis wykonanych prac w I półroczu 2026 r.;

− w terminie do 20 grudnia 2026 r. – zawierający opis wykonanych prac w roku 2026.

Termin realizacji – zakończenie wszystkich działań do 15 grudnia 2026 r.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW – mgr Tomasz Pucułek, mgr Marta Mazurkiewicz i w IBPRS-PIB: dr hab. Dariusz Lisiak, prof. IBPRS-PIB

Opis zadania 14.

Celem zadania jest ocena krajowych produktów wędzonych pod kątem zawartości zanieczyszczeń powstających w procesie wędzenia, w kontekście planowanych zmian prawa żywnościowego w Unii Europejskiej.

Wędzenie jest jedną z kluczowych technologii utrwalania i nadawania charakterystycznych cech sensorycznych mięsu. Wraz z substancjami odpowiedzialnymi za aromat i trwałość, dym wędzarniczy zawiera także związki niepożądane. Do najważniejszych należą wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), których dopuszczalne poziomy są obecnie regulowane rozporządzeniem Komisji (UE) 2023/915. Najnowsze opinie EFSA wskazują jednak na potrzebę objęcia kontrolą także innych związków, takich jak furan-2(5H)-on, katechol, styren czy benzofuran, ze względu na ich potencjalną genotoksyczność. W związku z tym w krótkiej perspektywie możliwa jest zmiana prawa i wprowadzenie nowych limitów.

Dotychczas Polska nie prowadziła systematycznych badań monitoringowych w tym zakresie, co stawia krajowych producentów, zwłaszcza małe i średnie zakłady stosujące tradycyjne metody wędzenia z użyciem drewna w trudnej sytuacji wobec ewentualnych nowych wymagań. Nasze wcześniejsze doświadczenia, m.in. kryzys z 2014 roku związany z wysoką zawartością WWA w wyrobach wędzonych tradycyjnie, wskazują, że przy nieprawidłowym prowadzeniu procesu mogą powstawać istotne zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności. W ramach zadania planuje się oznaczenie zawartości WWA oraz dodatkowych zanieczyszczeń wskazanych przez EFSA w wybranych produktach wędzonych pozyskanych od producentów różnej wielkości. Analizy obejmą również ocenę parametrów jakościowych i próbę określenia korelacji pomiędzy ich poziomem a występowaniem zanieczyszczeń w produktach mięsnych.

Uzyskane wyniki posłużą do oceny bezpieczeństwa wędzonych wyrobów mięsnych dostępnych na rynku, przygotowania rekomendacji dla producentów dotyczących optymalizacji procesu wędzenia i ograniczenia powstawania substancji niepożądanych, opracowania materiałów analitycznych wspierających administrację krajową w pracach legislacyjnych i w negocjacjach na forum UE.

Realizacja zadania będzie miała istotne znaczenie dla ochrony zdrowia konsumentów oraz utrzymania pozycji polskich produktów wędzonych na rynku krajowym i europejskim. Jednocześnie pozwoli ograniczyć potencjalne skutki gospodarcze wynikające z nowych regulacji, wspierając konkurencyjność przetwórców i rozwój bezpiecznej, zrównoważonej produkcji żywności.

Harmonogram realizacji zadania:

I kwartał 2026 r.

1. Dopracowanie metod badawczych oznaczania zawartości nowych wskazanych przez EFSA zanieczyszczeń powstających w procesie wędzenia tradycyjnego, w tym z grupy heterocyklicznych związków organicznych.

2. Opracowanie metodologii poboru prób do badań. Pobranie materiału badawczego – produkty mięsne wędzone, uwzględniając różne kategorie produktów, proces wytwarzania i parametry.

II kwartał 2026 r.

1. Wykonanie badań na obecność wybranych zanieczyszczeń produktów wędzonych, w tym z grupy heterocyklicznych związków organicznych oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatycznych.

2. Ocena podstawowego składu chemicznego badanych produktów.

III kwartał 2026 r.

1. Pobranie próbek materiału badawczego – produkty mięsne wędzone, uwzględniając różne kategorie produktów, proces wytwarzania i parametry.

2. Wykonanie badań poziomu zanieczyszczeń produktów wędzonych, w tym z grupy heterocyklicznych związków organicznych oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatycznych, analiza jakości badanych produktów.

VI kwartał 2026 r.

1. Kontynuacja badań i oceny zanieczyszczeń produktów mięsnych.

2. Analiza uzyskanych wyników, opracowanie raportu i wytycznych dla producentów. Przekazanie wyników do MRiRW i udostępnienie wyników pracy producentom, jednostką branżowym i innym zainteresowanym stronom.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW-  mgr Paweł Tkaczyk i w IBPRS-PIB – dr inż. Piotr Szymański

Opis zadania 15.

Celem zadania jest kompleksowa ocena wpływu procesu ozonowania stosowanego do eliminacji mykotoksyn w ziarnie zbóż na bezpieczeństwo zdrowotne oraz jakość produktów funkcjonujących w obrocie towarowym. Badania ukierunkowane są na określenie skuteczności higienizacji ziarna oraz degradacji kluczowych mykotoksyn, w szczególności toksyn wytwarzanych przez grzyby z rodzaju Fusarium, przy jednoczesnej weryfikacji, czy zastosowanie ozonu nie powoduje niepożądanych zmian w parametrach technologicznych i użytkowych ziarna. W efekcie realizacji zadania przewiduje się uzyskanie naukowo potwierdzonych podstaw do wykorzystania ozonowania jako bezpiecznej, efektywnej i skalowalnej metody ograniczania mikroflory i skażenia mykotoksynami w łańcuchu dostaw zbóż, wzmacniającej bezpieczeństwo żywnościowe oraz konkurencyjność produktów zbożowych na rynku krajowym i międzynarodowym.

Mykotoksyny, będące wtórnymi metabolitami grzybów pleśniowych, stanowią jedno z poważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego oraz barierę w handlu międzynarodowym. Dostępne metody ich eliminacji są ograniczone pod względem skuteczności i kosztów wdrożenia. W krajach Unii Europejskiej szczególne znaczenie mają toksyny wytwarzane przez grzyby z rodzaju Fusarium, takie jak: deoksyniwalenon, zearalenon czy fumonizyny, często wykrywane w pszenicy, kukurydzy i jęczmieniu. W ujęciu światowym szacuje się, że problem ten dotyczyć może około 1/4 światowej produkcji zboża, co przekłada się nie tylko na straty ekonomiczne, ale też na istotne zagrożenie zdrowotne. Produkty zbożowe, w tym chleb, mąka, płatki, kasze, makarony, są podstawą diety milionów konsumentów, w tym dzieci. Mykotoksyny wykazujące zdolność do bioakumulacji, oddziałują toksycznie na wiele narządów i układów, powodując uszkodzenia wątroby, nerek, przewodu pokarmowego, immunologicznego a także działanie genotoksyczne, kancerogenne i estrogenne. Polityka sukcesywnego zaostrzania unijnych regulacji w zakresie maksymalnych dopuszczalnych stężeń tych związków jest w pełni uzasadniona i odzwierciedla rosnącą konieczność minimalizacji zagrożeń zdrowotnych w całym łańcuchu żywnościowym. W tym kontekście ozon, stanowi wyjątkowo perspektywiczny czynnik technologiczny. Jako silny utleniacz posiada udowodniony potencjał do degradacji toksyn i redukcji obciążenia mikrobiologicznego, przy czym ulega szybkiemu rozkładowi do tlenu cząsteczkowego, nie pozostawiając przy tym trwałych, szkodliwych pozostałości w żywności. Zastosowanie ozonowania w obrocie towarowym ziarnem zbóż umożliwia równoczesna redukcję skażenia mikrobiologicznego oraz obniżenia poziomu mykotoksyn, przy jednoczesnym zachowaniu parametrów jakościowych ziarna. Wdrożenie kontrolowanego procesu ozonowania w magazynach, silosach i liniach przetwórczych może w znaczący sposób zwiększyć bezpieczeństwo partii w całym łańcuchu dostaw, przeznaczonych do dystrybucji krajowej jak i eksportu, a tym samym podnieść konkurencyjność produktów zbożowych na rynku europejskim i globalnym.

W ramach zadania planowane jest przeprowadzenie badań umożliwiających ocenę wpływu procesu ozonowania na eliminację mykotoksyn w kilku rodzajach ziaren zbóż i bezpieczeństwo tych produktów w obrocie towarowym. Efektem wymiernym realizacji prac będzie kompleksowa, naukowo potwierdzona ocena ozonowania jako skutecznego, bezpiecznego i możliwego do wdrożenia narzędzia ograniczania mykotoksyn w ziarnie zbóż, wspierająca bezpieczeństwo żywnościowe i konkurencyjność polskiego sektora rolno- spożywczego. Realizacja badań umożliwi także znalezienie naukowych podstaw do standaryzacji oceny skutków ozonowania w ziarnie zbóż poprzez analizę markerów chemicznych, co może w przyszłości zostać wykorzystane w systemach kontroli jakości, certyfikacji lub monitoringu obrotu międzynarodowego. Badania mają stworzyć podstawy do opracowania rekomendacji technologicznych i ewentualnych wytycznych wdrożeniowych dla podmiotów sektora rolno-spożywczego, wspierając realizację polityki państwa w zakresie bezpieczeństwa żywności, stabilizacji dochodów producentów rolnych oraz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.

Harmonogram realizacji zadania:

I kwartał 2026 r.: opracowanie modelu mini silosa do ozonowania ziarna zbóż w warunkach laboratoryjnych, poszukiwanie materiału badawczego (ziarno zbóż) o wymaganych parametrach zanieczyszczenia ziarna mykotoksynami;

II kwartał 2026 r.: dobór kombinacji parametrów stężenia ozonu, przepływu gazu i temperatury procesu ozonowania, wstępne eksperymenty weryfikacyjne i wybór optymalnych warunków procesu ozonowania;

III kwartał 2026 r.: właściwa realizacja eksperymentu, tj. przeprowadzenie procesu ozonowania ziarna, analiza skuteczności procesu i ocena stopnia degradacji badanych mykotoksyn;

IV kwartał 2026 r.: właściwa realizacja eksperymentu, tj. przeprowadzenie procesu ozonowania ziarna, analiza skuteczności procesu i ocena stopnia degradacji badanych mykotoksyn, analiza uzyskanych wyników i przygotowanie raportu końcowego.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW mgr inż. Magdalena Kosiec i w IBPRS-PIB dr hab. inż. Marcin Bryła

Opis zadania 16.

Celem zadania jest opracowanie i udoskonalenie protokołów wykorzystania nowych technik genomowych (NGT), ukierunkowanych na precyzyjną edycję genomu mikroorganizmów zdeponowanych w Kolekcji Kultur Przemysłowych (KKP) w IBPRS-PIB. Innowacyjne narzędzia edycji genów, takie jak system CRISPR/Cas9, wektory ekspresyjne czy bioinformatyczna analiza genomów, stwarzają możliwość zwiększenia potencjału aplikacyjnego mikroorganizmów stosowanych w przemyśle spożywczym, co może przyczynić się do poprawy jakości i bezpieczeństwa żywności oraz do tworzenia produktów o nowych cechach funkcjonalnych. Zakres badań obejmie:

•  identyfikację genów odpowiedzialnych za biosyntezę enzymów i metabolitów o znaczeniu technologicznym i prozdrowotnym,
•  projektowanie i optymalizację systemów CRISPR/Cas9 dla wybranych szczepów o statusie GRAS (Generally Recognised As Safe),
•  opracowanie warunków skutecznej transformacji komórek i selekcji wariantów zmodyfikowanych,
•  walidację funkcjonalną szczepów pod kątem zwiększonej produkcji enzymów lub metabolitów,
•  ocenę efektów modyfikacji w skali laboratoryjnej, w tym weryfikację stabilności genetycznej i właściwości technologicznych.

Planowane działania pozwolą przygotować zestaw zwalidowanych protokołów edycji genomowej, które będą mogły zostać wykorzystane zarówno w badaniach rozwojowych, jak i w przyszłych wdrożeniach przemysłowych. Rezultatem zadania będą opracowanie raportu publikacji naukowej oraz materiał techniczny, które staną się podstawą do dalszej komercjalizacji opracowanych rozwiązań.

Realizacja zadania wpisuje się w kierunki polityki UE dotyczące innowacyjności w sektorze rolno-spożywczym oraz w globalne trendy biotechnologiczne. W zależności od rozwoju regulacji prawnych dotyczących NGT w Unii Europejskiej, wypracowane rozwiązania będą mogły stanowić podstawę do zgłoszeń patentowych i wdrożeń w przemyśle spożywczym. Projekt przyczyni się do umocnienia pozycji Polski w obszarze nowoczesnych biotechnologii, poprawy jakości i różnorodności żywności oraz rozwoju konkurencyjnego i zrównoważonego sektora rolno-spożywczego.

Planuje się wyjazd na Konferencję międzynarodową: 19th Congress of the International Union of Microbiological Societies (IUMS) 4-6/11/2026, Lizbona, Portugalia, 2 osób w celu prezentacji prowadzonych badań, nawiązaniu kontaktów z naukowcami, wymianę doświadczeń oraz zapoznanie się z badaniami innych jednostek badawczych z zagranicy.

Harmonogram realizacji zadania:

I kwartał 2026 r.: Wybór jednego szczepu mikroorganizmu zdeponowanego w Kolekcji Kultur Przemysłowych (KKP) IBPRS-PIB o istotnym potencjale aplikacyjnym dla przemysłu spożywczego. Przeprowadzenie wstępnej charakterystyki genomowej i fenotypowej. Identyfikacja kluczowych genów i szlaków metabolicznych istotnych z punktu widzenia właściwości technologicznych i funkcjonalnych.

II kwartał 2026 r.: Bioinformatyczne wytypowanie potencjalnych celów modyfikacji genomu oraz zaprojektowanie elementów molekularnych (sgRNA).

III kwartał 2026 r.: Uzyskanie i wstępna charakterystyka zmodyfikowanych wariantów szczepu.

IV kwartał 2026 r.: Weryfikacja efektów modyfikacji genomowej w warunkach modelowych hodowli in vitro, obejmująca porównanie zmodyfikowanych wariantów ze szczepem referencyjnym, bez edycji genomowej

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW mgr Ewa Chudoń i w IBPRS-PIB dr hab. Edyta Juszczuk-Kubiak, prof. IBPRS-PIB

Opis zadania 17.

Celem zadania jest ocena skuteczności wybranych technologii fizycznych i biologicznych, w szczególności ozonowania oraz zastosowania preparatów biologicznych, w ograniczaniu strat przechowalniczych truskawek i papryki poprzez wpływ na rozwój mikroflory oraz zachowanie jakości mikrobiologicznej, fizykochemicznej i sensorycznej surowców.

Świeże produkty roślinne o krótkiej trwałości przechowalniczej, w tym owoce jagodowe, takie jak truskawki, charakteryzują się wysoką wartością żywieniową i prozdrowotną, a jednocześnie znaczną podatnością na straty jakościowe po zbiorze. Surowce warzywne o relatywnie dłuższej trwałości przechowalniczej, takie jak papryka mimo większej odporności na przechowywanie nadal podlegają stopniowym zmianom jakościowym zachodzącym po zbiorze. Ich szybka utrata jędrności, brązowienie i rozwój mikroflory powodują istotne straty ekonomiczne w gospodarstwach i przetwórstwie oraz prowadzą do częstej utylizacji, co zwiększa skalę marnotrawstwa żywności. Z tego względu kluczowym wyzwaniem jest opracowanie bezpiecznych i skutecznych metod ograniczania strat i wydłużania trwałości owoców i warzyw, które jednocześnie będą zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju. Ograniczenie strat przechowalniczych stanowi jedno z kluczowych wyzwań dla sektora rolno-spożywczego, szczególnie w kontekście rosnących oczekiwań dotyczących zrównoważonej produkcji żywności oraz ograniczania stosowania rozwiązań chemicznych.

Na trwałość surowców owocowych i warzywnych można wpływać zarówno poprzez zapewnienie odpowiednich warunków podczas ich dojrzewania (nawożenie, nawadnianie), termin zbioru (surowce zrywane podczas deszczu charakteryzują się gorszą jakością) oraz zapewnienie jak najszybszego pozbiorczego schłodzenia. Działania te, choć niezbędne, często okazują się niewystarczające do skutecznego ograniczania strat w całym łańcuchu dostaw. Z tego względu producenci rolni oraz przetwórcy poszukują metod umożliwiających przedłużenie trwałości owoców i warzyw, wśród których są np. zastosowanie wody elektrolizowanej, nadtlenku wodoru, ozonowanie czy zastosowanie jadalnych lub rozpuszczalnych powłok lub opakowań w atmosferze modyfikowanej (MAP) czy metod fizycznych i biologicznych oddziałujących na mikroflorę powierzchniową. Warto jednak zaznaczyć, że skuteczność większości z tych metod bywa ograniczona, m.in. ze względu na krótki czas działania lub ograniczony kontakt substancji aktywnych z powierzchnią owoców.

Jedną z najbardziej obiecujących technologii jest ozonowanie – krótkotrwałe działanie ozonu (O₃) na powierzchni surowców, które pozwala ograniczyć rozwój mikroorganizmów i zmniejszyć stężenie etylenu, odpowiedzialnego za przyspieszanie dojrzewania i starzenia się owoców i warzyw. Ozon, jako naturalny i szybko rozkładający się do tlenu gaz, nie pozostawia szkodliwych pozostałości, stanowiąc ekologiczną alternatywę dla konserwantów chemicznych. Technologia ta może przyczynić się do przedłużenia świeżości owoców i warzyw, poprawy ich jakości sensorycznej i zmniejszenia strat w łańcuchu dostaw.

Równolegle do metod fizycznych coraz większe znaczenie przypisuje się biologicznym metodom utrwalania, obejmującym wykorzystanie wybranych mikroorganizmów lub preparatów biologicznych w celu ograniczania rozwoju mikroflory niepożądanej i patogenów odpowiedzialnych za straty przechowalnicze. Dotychczasowe wyniki badań wskazują, że rozwiązania biologiczne mogą stanowić istotne uzupełnienie działań podejmowanych po zbiorze, jednak ich skuteczność zależy od rodzaju surowca roślinnego, warunków przechowywania oraz charakteru mikroflory obecnej na powierzchni.

Celem niniejszego zadania jest ocena potencjału wybranych technologii przedłużania trwałości surowców owocowo-warzywnych o krótkiej trwałości przechowalniczej, z wykorzystaniem metod fizycznych (ozonowanie) oraz biologicznych (biopreparaty), prowadzonych równolegle w oparciu o wspólny model badawczy.

Zakres prac w ramach zadania obejmuje:

•  dobór i ocenę parametrów procesu ozonowania,
•  próby technologiczne,
•  badania przechowalnicze surowców owocowo-warzywnych (truskawki, papryka),
•  ocenę zmian mikrobiologicznych,,
•  ocenę jakości fizykochemicznej truskawek i papryki,
•  analizę sensoryczną ozonowanych owoców i warzyw w celu porównania cech organoleptycznych,
•  analizę skuteczności wybranych preparatów biologicznych w ograniczaniu rozwoju mikroorganizmów odpowiedzialnych za straty jakościowe,
•  zaproponowanie optymalnego sposobu technologii przedłużenia trwałości owoców truskawek spośród testowanych wariantów z uwzględnieniem jakości organoleptycznej oraz zachowaniem związków prozdrowotnych cennych z żywieniowego punktu widzenia.

Efektem zadania będzie przygotowanie rekomendacji dla rolników i producentów dotyczących wykorzystania ozonowania w celu wydłużenia trwałości surowców rolnych, z uwzględnieniem ich jakości mikrobiologicznej, fizykochemicznej i sensorycznej. Wyniki zostaną upowszechnione w formie broszury informacyjnej, publikacji w czasopiśmie branżowym, podczas konferencji naukowych oraz spotkań popularyzujących efekty badań.

Beneficjentami rezultatów będą w szczególności drobni i lokalni producenci i podmioty zajmujące się obrotem świeżymi surowcami roślinnymi, którzy zyskają dostęp do prostych i ekologicznych technologii, zwiększających konkurencyjność ich produktów. Projekt przyczyni się także do promocji krajowych owoców i warzyw oraz budowania świadomości konsumentów w zakresie właściwości prozdrowotnych żywności.

Harmonogram realizacji zadania:

I kwartał 2026 r.

 Przegląd literatury dotyczącej biologicznych metod ograniczania strat przechowalniczych owoców jagodowych i warzyw, ze szczególnym uwzględnieniem mikroorganizmów o potencjale biopreparatowym oraz patogenów istotnych w przechowalnictwie truskawek i papryki.

 Przegląd literatury dotyczącej ozonowania owoców i warzyw.

 Analiza wyników dotychczasowych badań w celu wytypowania mikroorganizmów przeznaczonych do dalszych badań.

 Wybór patogenu modelowego odpowiedzialnego za straty przechowalnicze truskawek i papryki oraz przygotowanie materiału biologicznego do badań.

 Przeprowadzenie wstępnych testów ozonowania surowców.

 Opracowanie i doprecyzowanie metodyk badań mikrobiologicznych (in vitro i na materiale roślinnym), w tym procedur aplikacji biopreparatów i inokulacji patogenu.

II kwartał 2026 r.

 Przygotowanie materiału badawczego do realizacji doświadczeń w kolejnych kwartałach.

 Przygotowanie i standaryzacja preparatów przeznaczonych do badań.

 Rozpoczęcie badań mikrobiologicznych z wykorzystaniem surowców, obejmujących ocenę skuteczności preparatów w ograniczaniu rozwoju wybranego patogenu.

 Przeprowadzenie procesów ozonowania.

 Ocena wpływu parametrów procesu na wyróżniki sensoryczne owoców i warzyw.

 Przeprowadzenie podstawowej analizy fizykochemicznej ozonowanych surowców.

 Prowadzenie badań in vitro jako uzupełnienia doświadczeń na materiale roślinnym (np. testy przesiewowe, ocena aktywności antagonistycznej).

 Monitorowanie zmian mikrobiologicznych w trakcie przechowywania truskawek i papryki poddanych działaniu biopreparatów.

 Wstępna analiza uzyskanych wyników.

III kwartał 2026 r.

 Kontynuacja doświadczeń mikrobiologicznych w celu potwierdzenia uzyskanych efektów.

 Kontynuacja procesów ozonowania.

 Wytypowanie wariantów optymalnego procesu ozonowania do badań przechowalniczych.

 Przeprowadzenie badań przechowalniczych ozonowanych surowców i próbek kontrolnych.

 Analiza mikrobiologiczna ozonowanych i kontrolnych owoców i warzyw podczas przechowywania.

 Porównawcza ocena skuteczności wybranych preparatów w ograniczaniu rozwoju patogenu na truskawkach i paprykach.

IV kwartał 2026 r.

 Analiza i interpretacja wyników badań.

 Opracowanie porównania badanych podejść technologicznych w zakresie ograniczania rozwoju patogenów.

 Zaproponowanie optymalnego sposobu ozonowania w celu przedłużenia trwałości truskawek i papryki z uwzględnieniem jakości mikrobiologicznej, sensorycznej oraz fizykochemicznej.

 Opracowanie wyników.

 Przygotowanie raportu końcowego.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW mgr inż. Rafał Sęk i w IBPRS-PIB dr inż. Justyna Nasiłowska

Opis zadania 18.

Celem zadania jest systematyczne doskonalenie krajowego systemu klasyfikacji tusz zwierząt rzeźnych poprzez prowadzenie prac eksperckich, analitycznych i opiniodawczych w ramach Rady do spraw Klasyfikacji Tusz Zwierząt Rzeźnych, działającej przy Instytucie Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego im. prof. Wacława Dąbrowskiego – Państwowym Instytucie Badawczym.

Zadanie obejmuje działania ukierunkowane na systematyczne doskonalenie krajowego systemu klasyfikacji tusz zwierząt rzeźnych poprzez prace eksperckie, analityczne i opiniodawcze prowadzone w ramach Rady do spraw Klasyfikacji Tusz Zwierząt Rzeźnych, działającej przy Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego im. prof. Wacława Dąbrowskiego – Państwowy Instytut Badawczy. Zadanie ma na celu zapewnienie spójności, obiektywności i aktualności zasad klasyfikacji, ich zgodności z przepisami Unii Europejskiej oraz dostosowanie systemu do zmieniających się realiów produkcyjnych, technologicznych i rynkowych. Prace Rady koncentrują się na analizie funkcjonujących metod klasyfikacji, identyfikacji problemów zgłaszanych przez praktykę oraz formułowaniu rekomendacji służących poprawie transparentności i akceptowalności systemu przez uczestników łańcucha produkcji mięsa.

W ramach zadania przewidziano organizację co najmniej dwóch posiedzeń Rady, w tym jednego w formie stacjonarnej, umożliwiającego bezpośrednią, pogłębioną dyskusję. Posiedzenia te będą platformą dialogu pomiędzy administracją, nauką i praktyką, a także miejscem wymiany doświadczeń i stanowisk dotyczących stosowania systemu klasyfikacji w zakładach ubojowych. Istotnym elementem realizacji zadania będzie zebranie szerokiego grona interesariuszy, w tym przedstawicieli zakładów ubojowych i przetwórczych, hodowców, organizacji branżowych oraz innych podmiotów zainteresowanych funkcjonowaniem systemu klasyfikacji tusz. Udział licznej i zróżnicowanej grupy uczestników pozwoli na uwzględnienie różnych perspektyw oraz wypracowanie rekomendacji odpowiadających realnym potrzebom sektora. Efektem zadania będą opinie, wnioski i rekomendacje Rady, stanowiące merytoryczne wsparcie dla dalszego rozwoju i doskonalenia krajowego systemu klasyfikacji tusz zwierząt rzeźnych, a tym samym wzmacniające jego wiarygodność, przejrzystość i znaczenie gospodarcze.

Harmonogram realizacji zadania:

I kwartał 2026 r. – Przygotowanie merytoryczne i organizacyjne prac Rady: identyfikacja kluczowych zagadnień wymagających analizy, zebranie materiałów wyjściowych, zgłoszeń i problemów sygnalizowanych przez zakłady, hodowców oraz organizacje branżowe.

II kwartał 2026 r. – Pierwsze posiedzenie Rady – analiza aktualnego funkcjonowania krajowego systemu klasyfikacji tusz, omówienie zgłoszonych problemów praktycznych, określenie obszarów wymagających doprecyzowania lub zmian.

III kwartał 2026 r. – Prace analityczne i eksperckie pomiędzy posiedzeniami Rady, konsultacje robocze oraz przygotowanie materiałów i propozycji rekomendacji; działania informacyjne i organizacyjne ukierunkowane na szeroki udział interesariuszy w posiedzeniu stacjonarnym.

IV kwartał 2026 r. – Drugie posiedzenie Rady – stacjonarne, z udziałem licznej grupy przedstawicieli zakładów ubojowych, hodowców, organizacji branżowych oraz innych podmiotów zainteresowanych; pogłębiona dyskusja, prezentacja wniosków i wypracowanie stanowisk Rady.

Opracowanie i uporządkowanie wniosków, opinii i rekomendacji Rady oraz ich przekazanie do dalszego wykorzystania w doskonaleniu krajowego systemu klasyfikacji tusz zwierząt rzeźnych

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW mgr Paweł Tkaczyk i w IBPRS-PIB dr hab. Dariusz Lisiak, prof. IBPRS-PIB

Opis zadania 19.

Celem zadania jest wsparcie działań w obszarze badań i innowacji w rolnictwie na forum międzynarodowym. Wkład w kształtowanie polityki UE oraz polityk krajowych w odniesieniu do badań i innowacji w obszarze rolnictwa, w tym kształtowanie i udział w międzynarodowych inicjatywach oraz projektach Horyzont Europa.

Opis zadania:

Realizacja zadania będzie stanowić wsparcie działań w obszarze badań i innowacji w rolnictwie na forum międzynarodowym. Efektywny rozwój badań i wdrażanie innowacji możliwe jest głównie dzięki szerokiemu dostępowi do najnowszych osiągnieć w tym zakresie. Służy temu pozyskiwanie wiedzy nie tylko poprzez tradycyjne źródła i media cyfrowe na obszarze kraju, ale również aktywny udział w Europejskiej Przestrzeni Badawczej.

Ważnym elementem tego typu działań jest również udział w inicjatywach, instytucjach i gronach eksperckich o zasięgu międzynarodowym. Dzięki temu możliwe jest zapoznanie się z najnowszymi trendami w zakresie rozwoju badań i wdrażania innowacji. Pozwala to również na uzyskanie realnego wpływu na kształt i zakres merytoryczny założeń międzynarodowych projektów naukowych.

Realizacja zadania będzie stanowiła wkład w kształtowanie polityki UE oraz polityk krajowych w odniesieniu do badań i innowacji w obszarze rolnictwa, w tym na kształtowanie i udział w międzynarodowych inicjatywach oraz projektach Horyzont Europa i współpracy bilateralnej.

Zakres zadania obejmował będzie m.in.:

•  Wsparcie MRiRW w bieżących pracach dotyczących m.in. inicjatywy BIOEAST, Komitetu SCAR oraz innych równoważnych inicjatyw w obszarze badań i innowacji w rolnictwie;
•  Wsparcie i uczestnictwo w bieżących pracach w ramach Tematycznej Grupy BIOEAST ds. zaawansowanych produktów biochemicznych i biomateriałów (Advanced Biobased Chemicals and Materials Thematic Working Group);

Udział w międzynarodowych spotkaniach dotyczących współpracy SCAR, BIOEAST lub równoważnych w obszarze badań i innowacji w rolnictwie, w tym dotyczących europejskich partnerstw oraz programu Horyzont Europa, m.in. udział w spotkaniach brokerskich programu Horyzont Europa,

•  Opiniowanie i opracowanie tematów do współpracy międzynarodowej;
•  Bieżące wsparcie (ad hoc) analityczno-doradcze w obszarze badań i innowacji w rolnictwie na forum międzynarodowym;

 Wsparcie MRiRW w rozwijaniu Krajowego Huba BIOEAST (national BIOEAST HUB) oraz udział w tworzeniu i koordynowaniu tematycznych grup roboczych na poziomie krajowym (tzw. mirror groups);

 Wsparcie MRiRW w dyskusji w obszarze badań i innowacji w rolnictwie na forum międzynarodowym (policy science dialog), w tym udział, organizacja lub współorganizacja spotkań tematycznych w odniesieniu do badań i innowacji w rolnictwie.

Ponadto w ramach realizacji zadania planuje się:

•  CBE JU Networking Event; 21 kwietnia 2026, Bruksela, Belgia – 1 osoba;
•  Annual BIOEAST Bioeconomy Conference 2026; 22-23 kwietnia 2026, Zadar, Chorwacja – 1 osoba;
•  Global Bioeconomy Summit 2026; 20-21 października 2026, Dublin, Irlandia – 1 osoba;
•  Pitch Perfect and Boost the European Bioeconomy 2026; 30 listopada-1 grudnia 2026, Bruksela, Belgia – 1 osoba.

Harmonogram realizacji zadania:

Zadanie będzie realizowane w terminie 1 stycznia – 31 grudnia 2026 r.

Osoba odpowiedzialna: w MRiRW mgr Jakub Bilski i w IBPRS-PIB dr inż. Łukasz Woźniak